Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 75

अहो किमेतया तन्व्या प्रार्थितं ह्यतिदुर्लभम् । मनोरथपथाद्दूरमस्तुवा स हि सर्वकृत्

aho kimetayā tanvyā prārthitaṃ hyatidurlabham | manorathapathāddūramastuvā sa hi sarvakṛt

ہائے! اس نازک اندام خاتون نے جو مانگا ہے وہ نہایت دشوار الحصول ہے، عام خواہشوں کی راہ سے بہت دور؛ کیونکہ مہیش ہی سب کچھ کرنے والا ہے۔

ahoalas!/ah!
aho:
Sambandha (Exclamation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootaho (अव्यय)
Formअव्यय; विस्मयादिबोधक (interjection)
kimwhat
kim:
Karma (Interrogative object/कर्म)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; प्रश्नार्थक
etayāby this (woman)
etayā:
Karana (Instrument/Agentive means/करण)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
tanvyāby the slender one
tanvyā:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Roottanvī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
prārthitamrequested
prārthitam:
Karma (That which is asked/कर्म)
TypeVerb
Rootpra-arth (अर्थ् धातु)
Formकृत-प्रत्यय: क्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
hiindeed
hi:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चय/हेतुबोधक particle
atidurlabhamextremely hard to obtain
atidurlabham:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootati + durlabha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय (अति दुर्-लभम्)
manorathapathātfrom the path of desire
manorathapathāt:
Apādāna (Source/अपाादान)
TypeNoun
Rootmanoratha + patha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; तत्पुरुष (मनोरथस्य पथः)
dūramfar
dūram:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootdūra (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावेन प्रयुक्तम्; क्रियाविशेषण (adverb of distance)
astuvāhaving praised
astuvā:
Kriyāviśeṣaṇa (Prior action/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√stu (स्तु धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund) पररूप; ‘स्तुत्वा’ इत्यर्थे
saḥhe
saḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
hiindeed
hi:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक
sarvakṛtthe doer of all (Lord)
sarvakṛt:
Karta (Apposition to saḥ/कर्ता)
TypeNoun
Rootsarva + kṛt (कृ धातु, कृत्-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुष (सर्वं करोति इति)

Viśvānara (inner reflection implied)

Tirtha: Kāśī (Avimukta)

Type: kshetra

Listener: Naimiṣāraṇya ṛṣis (frame assumed)

Scene: The sage, struck with awe, reflects on the extraordinary nature of the request; a subtle vision of Maheśa as the all-doer looms behind the thought, not as fear but as vastness.

M
Maheśa (implied as sarvakṛt)
W
wife

FAQs

Some aspirations transcend ordinary desire; fulfillment ultimately rests with the supreme divine agency (Śiva as sarvakṛt).

The Kāśī Khaṇḍa’s Śaiva setting is the frame, but this verse is theological rather than geographical.

None directly; it underscores the rarity of the boon and dependence on divine will.