Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 60

Devanagari script

अग्न्यगारैश्च बहुभिर्वृक्षशाखावलंबितैः । धूगम्रपानकणैस्तत्र दिग्वासोयतिभिस्तथा

Transliteration

agnyagāraiśca bahubhirvṛkṣaśākhāvalaṃbitaiḥ | dhūgamrapānakaṇaistatra digvāsoyatibhistathā

Translation

وہ مقام بہت سے اَگنیہ گاروں سے آراستہ تھا جو درختوں کی شاخوں سے لٹکے ہوئے تھے؛ اور یَجْیَہ کی آگ کے دھوئیں کے گھومتے ذروں کے بیچ دِگَمبَر یَتی بھی وہاں موجود تھے۔

Word by Word

• अग्न्यगारैः: with fire-houses / fire-sheds
• अग्न्यगारैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक) + आगार (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (अग्नेः आगारम्)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• बहुभिः: with many
• बहुभिः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: बहु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम्

• वृक्षशाखावलंबितैः: hanging from tree-branches
• वृक्षशाखावलंबितैः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वृक्ष (प्रातिपदिक) + शाखा (प्रातिपदिक) + अवलम्बित (कृदन्त; अव√लम्ब् (धातु) + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण; समासः तत्पुरुषः (वृक्षशाखायाम् अवलम्बित)

• धूगम्रपानकणैः: with particles of smoke and mango-drink (spray/droplets)
• धूगम्रपानकणैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: धूम (प्रातिपदिक) + अम्र (प्रातिपदिक) + पान (प्रातिपदिक) + कण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; समासः तत्पुरुषः (धूम-अम्र-पान-सम्बद्धाः कणाः)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• दिग्वासोयतिभिः: with sky-clad ascetics
• दिग्वासोयतिभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: दिक् (प्रातिपदिक) + वासस् (प्रातिपदिक) + यति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; समासः कर्मधारयः (दिग्वासाः यतयः = दिगम्बर-यतयः)

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (adverb: 'thus/also')

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narration; speaker not explicit in this verse)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmāraṇya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A dense forest āśrama with multiple agnyāgāras; small fire-altars appear elevated or suspended among tree branches; smoke curls upward; sky-clad ascetics (digambara yatis) sit in meditation amid embers and ash.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is sustained through tapas and sacred fire rites; the āśrama is portrayed as a living center of Vedic discipline and renunciation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The principal hermitage-zone within Dharmāraṇya, marked by agnyagāras and resident ascetics.

What ritualistic prescription is mentioned?

The maintenance of sacred fires (agnyagāra/agnihotra context) is implied, though no explicit injunction is stated.