Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 19

Devanagari script

नमो बुद्धिस्वरूपाय त्रिधाहंकाररूपिणे । पंचतन्मात्ररूपाय नमः प्रकृतिरूपिणे

Transliteration

namo buddhisvarūpāya tridhāhaṃkārarūpiṇe | paṃcatanmātrarūpāya namaḥ prakṛtirūpiṇe

Translation

نمسکار ہے اُس کو جو بُدھی (عقل) کی صورت میں ظاہر ہوتا ہے؛ جو تین طرح کے اہنکار کی صورت ہے؛ جو پانچ تنماتروں کی صورت ہے؛ اور نمسکار ہے اُس کو جو پرکرتی کے روپ میں بھی جلوہ گر ہے۔

Word by Word

• namo: salutation
• namo: Sambandha (Salutation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: namas (नमस् प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; अव्ययीभाववत् नमस्कार-प्रयोगः

• buddhisvarūpāya: to the very nature of intellect
• buddhisvarūpāya: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: buddhi (बुद्धि प्रातिपदिक) + svarūpa (स्वरूप प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/सम्प्रदान), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (बुद्धेः स्वरूपम्)

• tridhā: threefold
• tridhā: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: tridhā (त्रिधा अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (adverb: in three ways)

• ahaṃkārarūpiṇe: to the one whose form is ego (ahaṃkāra)
• ahaṃkārarūpiṇe: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: ahaṃkāra (अहंकार प्रातिपदिक) + rūpin (रूपिन् प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/सम्प्रदान), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (अहंकारस्य रूपी)

• paṃcatanmātrarūpāya: to the form of the five subtle elements
• paṃcatanmātrarūpāya: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: pañca (पञ्च) + tanmātra (तन्मात्र) + rūpa (रूप)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/सम्प्रदान), एकवचन; द्विगु-तत्पुरुष-समाससन्निवेशः (पञ्च तन्मात्राणि यस्य/तन्मात्राणां रूपम्)

• namaḥ: salutation
• namaḥ: Sambandha (Salutation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: namas (नमस् प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; नमस्कारार्थक-प्रयोगः

• prakṛtirūpiṇe: to the one whose form is Prakṛti
• prakṛtirūpiṇe: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: prakṛti (प्रकृति प्रातिपदिक) + rūpin (रूपिन् प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/सम्प्रदान), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (प्रकृतेः रूपी)

Speaker

Unspecified (Devotional eulogy within Dharmāraṇya narrative; likely a sage or narrator-voice)

Characters & Entities

• Buddhi
• Ahaṅkāra
• Pañca Tanmātras
• Prakṛti

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

All inner faculties and cosmic principles are expressions of the Divine; recognizing this dissolves spiritual alienation and supports devotion with discernment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is named directly; the verse contributes to Dharmāraṇya’s greatness by portraying the worshipped Lord as the very fabric of manifestation.

What ritualistic prescription is mentioned?

None stated; the verse itself serves as a mantra-like salutation for recitation.