Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 8

Devanagari script

रुद्रतीर्थे ततो धेनुं दद्याद्वस्त्रादिभूषिताम् । विष्णुतीर्थे हिरण्यं च प्रदद्यान्मोक्षमिच्छुकः

Transliteration

rudratīrthe tato dhenuṃ dadyādvastrādibhūṣitām | viṣṇutīrthe hiraṇyaṃ ca pradadyānmokṣamicchukaḥ

Translation

پھر رُدر تیرتھ پر موکش کا خواہاں شخص کپڑوں وغیرہ سے آراستہ گائے دان کرے؛ اور وِشنو تیرتھ پر اسی طرح سونا خیرات میں دے۔

Word by Word

• रुद्र-तीर्थे: at Rudra-tīrtha
• रुद्र-तीर्थे: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रुद्र (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमास (षष्ठी-तत्पुरुष: रुद्रस्य तीर्थम्), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन (Neut., Loc., Sg.)

• ततः: then
• ततः: Sambandha (Discourse link)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय (क्रमवाचक/ततः = then, thereafter)

• धेनुम्: a cow
• धेनुम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: धेनु (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Fem., Acc., Sg.)

• दद्यात्: should give
• दद्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन (Optative, Parasmaipada, 3rd sg.)

• वस्त्र-आदि-भूषिताम्: adorned with garments etc.
• वस्त्र-आदि-भूषिताम्: Karma (Object-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: वस्त्र (प्रातिपदिक) + आदि (अव्यय/प्रातिपदिक) + भूषित (कृदन्त, भूष् धातु)
• Form: तत्पुरुषसमास (वस्त्रादिभिः भूषिता), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Fem., Acc., Sg.); विशेषण (qualifier of धेनुम्)

• विष्णु-तीर्थे: at Viṣṇu-tīrtha
• विष्णु-तीर्थे: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमास (षष्ठी-तत्पुरुष: विष्णोः तीर्थम्), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन (Neut., Loc., Sg.)

• हिरण्यम्: gold
• हिरण्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: हिरण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Neut., Acc., Sg.)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चयार्थक conjunction)

• प्रदद्यात्: should offer/give
• प्रदद्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + दा (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन (Optative, Parasmaipada, 3rd sg.)

• मोक्षम्: liberation
• मोक्षम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मोक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Masc., Acc., Sg.)

• इच्छुकः: one who desires
• इच्छुकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इच्छुक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (Masc., Nom., Sg.); कर्तृवाचक (one who desires)

Speaker

Skanda (deduced from Dharmāraṇya Māhātmya narrative style within Skanda Purāṇa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Rudra-tīrtha; Viṣṇu-tīrtha

Type: tirtha

Visual Art Cues

Scene: Two sequential tīrtha scenes: at Rudra-tīrtha a decorated cow is gifted; at Viṣṇu-tīrtha gold is offered, with pilgrims and priests near water steps.

Characters & Entities

• Rudra-tīrtha
• Viṣṇu-tīrtha
• Rudra
• Viṣṇu
• Dāna

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage is perfected by dāna (charity); gifts aligned with a tīrtha’s deity support mokṣa-oriented dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Rudra-tīrtha and Viṣṇu-tīrtha within the Dharmāraṇya sacred circuit.

What ritualistic prescription is mentioned?

Donate an adorned cow at Rudra-tīrtha and give gold at Viṣṇu-tīrtha.