Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 18

Devanagari script

पिंडदानादिकं सर्वमक्षयं चैव जायते । भूमौ क्षिप्तांजलीन्दिव्यान्धूपदीपादिकं सदा

Transliteration

piṃḍadānādikaṃ sarvamakṣayaṃ caiva jāyate | bhūmau kṣiptāṃjalīndivyāndhūpadīpādikaṃ sadā

Translation

پِنڈدان وغیرہ تمام اعمال کا پھل اَکشَے، یعنی ناقابلِ زوال ہو جاتا ہے۔ زمین پر ڈالی گئی دیویہ اَنجلیاں، دھوپ، دیپ وغیرہ کی نذر بھی ہمیشہ بارآور رہتی ہے۔

Word by Word

• पिण्डदानादिकम्: piṇḍa-offering etc.
• पिण्डदानादिकम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पिण्ड (प्रातिपदिक) + दान (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (पिण्डदानम् आदिः यस्य/पिण्डदानादि)

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्

• अक्षयम्: imperishable
• अक्षयम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अक्षय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक-निपात

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारणार्थक-निपात (emphatic particle)

• जायते: arises / becomes
• जायते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• भूमौ: on the ground
• भूमौ: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भूमि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• क्षिप्त: thrown / cast
• क्षिप्त: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: क्षिप् (धातु) + त (कृत्)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘अञ्जलीन्’ इत्यस्य विशेषणम्

• अञ्जलीन्: handfuls (offerings)
• अञ्जलीन्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अञ्जलि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• दिव्यान्: divine
• दिव्यान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दिव्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘अञ्जलीन्’ इत्यस्य विशेषणम्

• धूपदीपादिकम्: incense, lamps, etc.
• धूपदीपादिकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: धूप (प्रातिपदिक) + दीप (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति/प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—द्वन्द्व (धूपश्च दीपश्च) + ‘आदि’

• सदा: always
• सदा: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (time adverb)

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator within Dharmāraṇyakhaṇḍa context; exact speaker not explicit in the snippet)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Chatrajā-saras / Chatrajā-tīrtha

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: On the lakebank, devotees perform piṇḍadāna; lamps flicker in rows, incense curls upward; a handful of offerings is placed reverently on the earth; the atmosphere suggests ‘akṣaya’—enduring light and blessing.

Characters & Entities

• Piṇḍadāna
• Dhūpa
• Dīpa
• Tīrtha (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

At a powerful tīrtha, even simple offerings yield inexhaustible merit when done with faith and dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Dharmāraṇya sacred zone and its associated tīrtha where piṇḍa and worship-offerings become akṣaya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Piṇḍadāna and worship with dhūpa (incense) and dīpa (lamp), including offering handfuls of oblations.