Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 13

Devanagari script

यस्य रोमोद्भवा देवा वृक्षाद्याः पन्नगा नगाः । कल्पेकल्पे जगत्सर्वं जायते यस्य देहतः

Transliteration

yasya romodbhavā devā vṛkṣādyāḥ pannagā nagāḥ | kalpekalpe jagatsarvaṃ jāyate yasya dehataḥ

Translation

جس کے جسم کے رونگٹوں سے گویا دیوتا پیدا ہوتے ہیں—درخت وغیرہ، ناگ اور پہاڑ بھی؛ ہر کلپ میں سارا جگت اسی کے پیکر سے جنم لیتا ہے۔

Word by Word

• यस्य: whose
• यस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग-प्रयोगः, षष्ठी (6th case), एकवचन; सम्बन्धवाचक-सर्वनाम

• रोमोद्भवाः: arisen from (his) hair
• रोमोद्भवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: रोमन् + उद्भव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (रोम्णः उद्भवाः)

• देवाः: gods
• देवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन

• वृक्षाद्याः: trees and the like
• वृक्षाद्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वृक्ष + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन; तत्पुरुषः (वृक्षाः आदयः येषां ते)

• पन्नगाः: serpents
• पन्नगाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पन्नग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन

• नगाः: mountains
• नगाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन

• कल्पे: in a kalpa (aeon)
• कल्पे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कल्प (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन

• कल्पे: in (each) kalpa
• कल्पे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कल्प (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन; पुनरुक्ति (iterative)

• जगत्: the world
• जगत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन

• सर्वम्: entire
• सर्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; विशेषण

• जायते: is born, arises
• जायते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √जन् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्

• यस्य: whose
• यस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग-प्रयोगः, षष्ठी (6th case), एकवचन

• देहतः: from (his) body
• देहतः: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: देह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th case), एकवचन

Speaker

Skanda (continuing)

Visual Art Cues

Scene: A cosmic tableau: from the pores/hairs of the Supreme arise devas, forests and trees, serpents, and mountains; the universe repeatedly emanates in kalpa cycles. The imagery is expansive, with layered realms and beings emerging like sparks from a luminous body.

Characters & Entities

• Devas
• Universe (jagat)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

All orders of existence are portrayed as dependent upon the Supreme, encouraging humility and reverence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None is specified; the verse is cosmic praise rather than a geographical māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it functions as stuti (praise) describing creation across kalpas.