Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 74

Devanagari script

धेनुं तिलमयीं दद्यादस्मि न्क्षेत्रे च भारत । उपानहौ च छत्रं च शीतत्राणादिकं तथा

Transliteration

dhenuṃ tilamayīṃ dadyādasmi nkṣetre ca bhārata | upānahau ca chatraṃ ca śītatrāṇādikaṃ tathā

Translation

اے بھارت! اس مقدس میدان میں تل سے بنی ہوئی گائے (تل مئی دھینو) کا دان دینا چاہیے؛ اور جوتے، چھتری، اور سردی سے بچاؤ کی دیگر چیزیں بھی عطا کرنی چاہئیں۔

Word by Word

• धेनुम्: a cow
• धेनुम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: धेनु (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन

• तिलमयीम्: made of sesame
• तिलमयीम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तिल (प्रातिपदिक) + मयी (प्रातिपदिक/तद्धित)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; तद्धितान्त विशेषण (मयट्/मयिन्-अर्थे: 'made of'); षष्ठी-तत्पुरुषः (तिलस्य मयी)

• दद्यात्: should give
• दद्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √दा (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अयम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, सप्तमी (7), एकवचन; सर्वनाम

• क्षेत्रे: in the field/place
• क्षेत्रे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• भारत: O Bhārata
• भारत: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भारत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन

• उपानहौ: a pair of sandals/shoes
• उपानहौ: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: उपानह्/उपानह (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), द्विवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• छत्रम्: umbrella
• छत्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: छत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• शीतत्राणादिकम्: cold-protection and the like (warm coverings etc.)
• शीतत्राणादिकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शीत (प्रातिपदिक) + त्राण (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक) + क (तद्धित)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; समाहार/समुच्चयार्थे 'आदि' युक्तम्; (शीतत्राणं च आदयः च) इत्यर्थे

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय, प्रकारवाचक (adverb)

Speaker

Vyāsa (continuing instruction to Yudhiṣṭhira; implied from surrounding dialogue)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmāraṇya-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Bhārata

Visual Art Cues

Scene: In a sacred grove-kṣetra, artisans shape a sesame ‘cow’ offering; donors present it along with sandals, umbrella, and warm cloth to a traveling ascetic and brāhmaṇa recipients.

Characters & Entities

• Bhārata (Yudhiṣṭhira)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Giving that alleviates others’ hardship—food-equivalents like sesame and practical aids like shelter and clothing—is praised as dharmic charity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse explicitly speaks of 'asmin kṣetre'—this sacred kṣetra identified by context as Dharmāraṇya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Donation of a tilamayī-dhenu (sesame-cow offering) and travel-support gifts like sandals, umbrella, and cold-protection items.