Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 52

Devanagari script

पुत्रपौत्रयुता राजन्निवसंत्यकुतोभयाः । पठंति वेदान्वेदज्ञाः क्वचिच्छास्त्रार्थमुद्गिरन्

Transliteration

putrapautrayutā rājannivasaṃtyakutobhayāḥ | paṭhaṃti vedānvedajñāḥ kvacicchāstrārthamudgiran

Translation

اے راجن! بیٹوں اور پوتوں سمیت وہ بے خوف وہاں رہتے ہیں۔ ویدوں کے جاننے والے ہو کر وہ ویدوں کا پاٹھ کرتے ہیں اور کبھی کبھی شاستروں کے معانی بھی بیان کرتے ہیں۔

Word by Word

• पुत्रपौत्रयुताः: accompanied by sons and grandsons
• पुत्रपौत्रयुताः: Karta (Subject-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: पुत्र + पौत्र + युत (प्रातिपदिक; युज् (धातु) + क्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘युक्त’ = endowed/associated; समासः: (पुत्र + पौत्र) द्वन्द्व + युत (बहुव्रीहि-भावे विशेषण)

• राजन्: O king
• राजन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• निवसन्ति: they dwell
• निवसन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि + वस् (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• अकुतोभयाः: fearless
• अकुतोभयाः: Karta (Subject-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अकुतोभय (प्रातिपदिक: अ + कुतः + भय)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम्; अर्थः ‘कुतोऽपि भयम् न’ (fearless from any side)

• पठन्ति: they recite/read
• पठन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पठ् (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• वेदान्: the Vedas
• वेदान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वेद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन

• वेदज्ञाः: knowers of the Veda
• वेदज्ञाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वेद + ज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘वेदं जानन्ति’ (knowers of the Veda)

• क्वचित्: sometimes
• क्वचित्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: क्वचित् (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb: sometimes/somewhere)

• शास्त्रार्थम्: the meaning of the śāstras
• शास्त्रार्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शास्त्र + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘शास्त्रस्य अर्थः’ (meaning of the treatise)

• उद्गिरन्: uttering/expounding
• उद्गिरन्: Karta (Concomitant action/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: उद् + गॄ (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकृदन्त (present participle/शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘उद्गिरन्तः’ (uttering) — पदे छन्दसि ‘उद्गिरन्’

Speaker

Skanda (deduced; continued address to a king within the same narrative block)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmāraṇya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: King (rājan)

Visual Art Cues

Scene: Brahmin families with sons and grandsons sit in rows reciting Vedas; a teacher occasionally gestures while explaining śāstra meanings; the atmosphere is safe and orderly.

Characters & Entities

• Veda
• Dvija

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A holy place matures society: fearlessness, family continuity, Vedic learning, and scriptural teaching flourish together.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dharmāraṇya as a safe, dharmic habitat where learning and teaching thrive.

What ritualistic prescription is mentioned?

Veda-pāṭha (recitation/study) and śāstra-artha-pravacana (teaching scripture) are highlighted as ongoing disciplines.