Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 19

शशिसूर्यारुणा यस्या ललाटे वृषभध्वजः । सरस्वती च हुंकारे सर्वे नागाश्च कंबले

śaśisūryāruṇā yasyā lalāṭe vṛṣabhadhvajaḥ | sarasvatī ca huṃkāre sarve nāgāśca kaṃbale

جس کی پیشانی پر چاند اور سورج کی سرخی مائل روشنی ہے، اور جس پر وृषبھ دھوج والے مہادیو (شیو) کا نشان ہے؛ جس کی گرج میں سرسوتی کا واسو ہے، اور جس کے کمبل میں سب ناگ جمع ہیں—وہی عجیب و غریب دھینو سُرَبھِی ہے۔

śaśisūryāruṇāḥthe moon, the sun, and Aruṇa (reddish dawn)
śaśisūryāruṇāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootśaśi + sūrya + aruṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; द्वन्द्वसमासः (शशि-सूर्य-अरुण)
yasyāḥof whom/whose
yasyāḥ:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सम्बन्धे (of whom)
lalāṭeon the forehead
lalāṭe:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootlalāṭa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; अधिकरण (location)
vṛṣabhadhvajaḥthe one with the bull as his banner (Śiva)
vṛṣabhadhvajaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootvṛṣabha + dhvaja (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वृषभस्य ध्वजः)
sarasvatīSarasvatī
sarasvatī:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsarasvatī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
caand
ca:
Samuccaya (Conjunctive/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
huṃkārein the roar/utterance of “huṃ”
huṃkāre:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Roothuṃkāra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; अधिकरण
sarveall
sarve:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषणम् (qualifying nāgāḥ)
nāgāḥserpents
nāgāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootnāga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
caand
ca:
Samuccaya (Conjunctive/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
kaṃbalein the blanket/covering
kaṃbale:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootkaṃbala (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; अधिकरण

Narrator (contextual; likely Vyāsa continuing the account within the dialogue frame)

Tirtha: Surabhī (tīrthamayī dhenu)

Type: kshetra

Listener: King (Rājan) addressed within the passage

Scene: A radiant Surabhī-cow stands as a cosmic being: moon-and-sun glow on her forehead; a subtle mark of Vṛṣabhadhvaja (Śiva) upon her; Sarasvatī as a luminous presence in her bellow; nāgas coiled like a protective blanket over her body.

S
Surabhī (Dhenu)
Ś
Śiva (Vṛṣabhadhvaja)
S
Sarasvatī
N
Nāgas

FAQs

The divine is immanent in sacred beings: even sound, symbols, and coverings become carriers of deities and cosmic orders.

This verse is primarily a mahimā (praise) of Surabhī within Dharmāraṇya-khaṇḍa rather than naming a specific tīrtha in the line itself.

No direct ritual (snāna, dāna, japa) is prescribed in this verse; it functions as descriptive eulogy.