Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 107

Devanagari script

तान्सुखेन व्यतिक्रम्य धर्मराजालयं व्रजेत् । धर्मराजस्तु तं दृष्ट्वा सूनृतं वक्ति भारत

Transliteration

tānsukhena vyatikramya dharmarājālayaṃ vrajet | dharmarājastu taṃ dṛṣṭvā sūnṛtaṃ vakti bhārata

Translation

وہ ان سب (ہولناک مقامات) کو آسانی سے پار کر کے دھرم راج کے دھام میں پہنچتا ہے۔ دھرم راج اسے دیکھ کر نرم و سچے کلمات کہتا ہے، اے بھارت۔

Word by Word

• तान्: those (places/hells)
• तान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन; सर्वनाम

• सुखेन: with ease
• सुखेन: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: सुख (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; साधन/प्रकारार्थे

• व्यतिक्रम्य: having crossed/passed beyond
• व्यतिक्रम्य: Pūrvakāla-kriyā (Gerundial/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + अति + क्रम् (धातु) + ल्यप्
• Form: कृदन्तः अव्ययभाव (gerund/ल्यप्); पूर्वकालिक क्रिया (having crossed/passed)

• धर्मराजालयम्: the abode of Dharmarāja (Yama)
• धर्मराजालयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: धर्मराज + आलय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (धर्मराजस्य आलयः)

• व्रजेत्: should go
• व्रजेत्: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: व्रज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative/विधिलिङ्), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

• धर्मराजः: Dharmarāja (Yama)
• धर्मराजः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धर्मराज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रायः (धर्मः एव राजा)

• तु: but/indeed
• तु: Nipāta (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; विरोध/विशेषार्थक निपात (but/indeed)

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; सर्वनाम

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Pūrvakāla-kriyā (Gerundial/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु) + क्त्वा
• Form: कृदन्तः अव्ययभाव (gerund/क्त्वा); पूर्वकालिक क्रिया (having seen)

• सूनृतम्: kind/true words
• सूनृतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सूनृत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म (what is spoken)

• वक्ति: speaks
• वक्ति: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लट् (Present/लट्), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

• भारत: O Bhārata
• भारत: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भारत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन

Speaker

Narratorial voice addressing “Bhārata” (exact speaker not in snippet)

Skanda Dialogue

Listener: Bhārata (addressed)

Visual Art Cues

Scene: A purified soul, serene, walks past fading infernal scenery and arrives at Dharmarāja’s radiant court; Yama, dignified and just, addresses him with gentle, truthful words.

Characters & Entities

• Dharmarāja
• Yama
• Bhārata

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Merit gained through dharmic purification transforms the afterlife journey, leading not to terror but to a just and benevolent reception.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The immediate scene is Dharmarāja’s abode; the larger glorification belongs to the Revā/Narmadā-centered teaching of the chapter.

What ritualistic prescription is mentioned?

No new rite is stated here; it describes the फल (result) of the earlier prescribed vow and donation.