Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 63

Devanagari script

पतितं नर्मदातोये हनूमन्तेश्वरे नृप । मदीयमस्थिखण्डं च पतितं नर्मदाजले

Transliteration

patitaṃ narmadātoye hanūmanteśvare nṛpa | madīyamasthikhaṇḍaṃ ca patitaṃ narmadājale

Translation

اے بادشاہ! ہنومانتیश्वर کے پاس نَرمدا کے مقدّس پانی میں میری ہڈی کا ایک ٹکڑا گر پڑا؛ وہ نَرمدا کی پاک دھارا میں ہی جا پڑا۔

Word by Word

• पतितम्: fallen
• पतितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पतित (√पत् धातु; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतकाले कृदन्त (past passive participle)

• नर्मदा-तोये: in the waters of the Narmadā
• नर्मदा-तोये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: नर्मदा (प्रातिपदिक) + तोय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (नर्मदायाः तोये)

• हनूमन्त-ईश्वरे: at Hanūmanteśvara
• हनूमन्त-ईश्वरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: हनूमन्त् (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (हनूमतः ईश्वरे)

• नृप: O king
• नृप: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन

• मदीयम्: my
• मदीयम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मदीय (प्रातिपदिक; मद्-सम्बन्धी)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषण

• अस्थि-खण्डम्: a piece of bone
• अस्थि-खण्डम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्थि (प्रातिपदिक) + खण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (अस्थ्नः खण्डम्)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• पतितम्: fallen
• पतितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पतित (√पत् धातु; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त

• नर्मदा-जले: in the water of the Narmadā
• नर्मदा-जले: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: नर्मदा (प्रातिपदिक) + जल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (नर्मदायाः जले)

Speaker

A princess/maiden recounting her former-life account to a king (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Hanūmanteśvara-tīrtha (on Narmadā)

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: A king (nṛpa) addressed directly

Visual Art Cues

Scene: On a rocky Narmadā bank near a small Hanūmanteśvara shrine, a bone-fragment slips into the flowing sacred water; attendants watch with solemn reverence; the river glows as a purifier.

Characters & Entities

• Narmadā (Revā)
• Hanūmanteśvara
• King (nṛpa)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Contact with Narmadā’s tīrtha-waters—especially at a named shrine like Hanūmanteśvara—carries sanctifying power that can redirect destiny.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Hanūmanteśvara tīrtha on the Narmadā (Revā).

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is stated; the verse emphasizes the inherent puṇya of the place and the river’s waters.