Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 64

Devanagari script

तस्य तीर्थस्य पुण्येन जाताहं पुत्रिका तव । भूपकन्या त्वहं जाता पूर्णचन्द्रनिभानना

Transliteration

tasya tīrthasya puṇyena jātāhaṃ putrikā tava | bhūpakanyā tvahaṃ jātā pūrṇacandranibhānanā

Translation

اسی تیرتھ کے پُنّیہ کے سبب میں تیری بیٹی بن کر پیدا ہوئی؛ میں راج کنیا بنی، میرا چہرہ پورے چاند کی مانند ہے۔

Word by Word

• तस्य: of that
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन; सर्वनाम

• तीर्थस्य: of the sacred ford/place
• तीर्थस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन

• पुण्येन: by the merit
• पुण्येन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन

• जाता: was born / became
• जाता: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जात (√जन् धातु; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकाले कृदन्त (PPP), विधेय-रूपेण (predicative)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1), एकवचन

• पुत्रिका: daughter
• पुत्रिका: Pratijna/Complement (Predicate nominal/विधेय)
• Type: Noun
• Root: पुत्रिका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• तव: of you / your
• तव: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6), एकवचन; मध्यमपुरुष-सर्वनाम

• भूप-कन्या: a king's daughter
• भूप-कन्या: Pratijna/Complement (Predicate nominal/विधेय)
• Type: Noun
• Root: भूप (प्रातिपदिक) + कन्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (भूपस्य कन्या)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1), एकवचन

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1), एकवचन

• जाता: was born
• जाता: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जात (√जन् धातु; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकाले कृदन्त, विधेय-रूपेण

• पूर्ण-चन्द्र-निभ-आनना: whose face is like the full moon
• पूर्ण-चन्द्र-निभ-आनना: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पूर्ण (प्रातिपदिक) + चन्द्र (प्रातिपदिक) + निभ (प्रातिपदिक) + आनन (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; बहुव्रीहिः (पूर्णचन्द्रनिभम् आननं यस्याः सा)

Speaker

A princess/maiden (the king’s daughter) revealing the cause of her birth to the king (listener)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Hanūmanteśvara-tīrtha (Narmadā)

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: The king (her father)

Visual Art Cues

Scene: A luminous princess, moon-faced, speaks to the king in a palace setting while the Narmadā-tīrtha is evoked in the background as a remembered sacred scene.

Characters & Entities

• Tīrtha (Hanūmanteśvara/Narmadā context)
• King (bhūpa/nṛpa)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tīrtha-puṇya is presented as a powerful force that can elevate a being’s destiny, granting auspicious birth and благополучие aligned with dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The tīrtha at Hanūmanteśvara on the Narmadā (Revā), referenced as ‘that tīrtha’ whose merit caused the rebirth.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct prescription; the implied practice is tīrtha-sevā such as visiting and revering the site (commonly including snāna and darśana in such contexts).