Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 60

Devanagari script

प्रभाते मांसशेषं च जम्बुकैर्गृध्रघातिभिः । मच्छरीरोद्भवं चास्थि स्नायुमांसेन चावृतम्

Transliteration

prabhāte māṃsaśeṣaṃ ca jambukairgṛdhraghātibhiḥ | maccharīrodbhavaṃ cāsthi snāyumāṃsena cāvṛtam

Translation

صبح کے وقت، بچا ہوا گوشت گدھوں کو مارنے والے گیدڑوں نے کھا لیا؛ اور میرے جسم کی ایک ہڈی، جو اب بھی پٹھوں اور گوشت سے ڈھکی تھی، باقی رہ گئی۔

Word by Word

• प्रभाते: in the morning
• प्रभाते: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभात (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन

• मांसशेषम्: the remaining flesh
• मांसशेषम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मांस (प्रातिपदिक) + शेष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (मांसस्य शेषम्)

• च: and
• च: Discourse (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक निपात (conjunction)

• जम्बुकैः: by jackals
• जम्बुकैः: Kartr (Agent in passive/कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: जम्बुक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन

• गृध्रघातिभिः: (those) killing vultures
• गृध्रघातिभिः: Kartr (Agent in passive/कर्तृ)
• Type: Adjective
• Root: गृध्र (प्रातिपदिक) + घातिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन; तत्पुरुष (गृध्रान् घातयन्ति इति)

• मत्शरीरोद्भवम्: arisen from my body
• मत्शरीरोद्भवम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मत् (अस्मदर्थ-प्रत्यय, ‘my’) + शरीर (प्रातिपदिक) + उद्भव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; तत्पुरुष (मम शरीरात् उद्भवम्)

• च: and
• च: Discourse (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक निपात (conjunction)

• अस्थि: bone
• अस्थि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्थि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• स्नायुमांसेन: with sinew and flesh
• स्नायुमांसेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: स्नायु (प्रातिपदिक) + मांस (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; इतरेतर-द्वन्द्व (स्नायु च मांसं च)

• च: and
• च: Discourse (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक निपात (conjunction)

• आवृतम्: covered
• आवृतम्: Kriya (State/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + वृ (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (Past Passive Participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

Speaker

A princess/maiden recounting her former-life account to a king (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) context

Type: river

Visual Art Cues

Scene: First light of dawn reveals scattered remains; jackals tug at leftover flesh; a single bone with sinew clings, highlighted as the narrative focus against pale morning sky and river mist.

Characters & Entities

• Jackals (jambuka)
• Vultures (gṛdhra)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The body is impermanent, yet in a tīrtha-land even what remains can become the seed for auspicious rebirth through the place’s puṇya.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Revā/Narmadā tīrtha-zone that culminates in Hanūmanteśvara’s sanctifying influence.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse prepares the later tīrtha-māhātmya outcome.