Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 23

Devanagari script

पुरमध्ये ततस्तस्मिन्नदी परमशोभना । महती पुण्यसलिला नानारत्नशिला तथा

Transliteration

puramadhye tatastasminnadī paramaśobhanā | mahatī puṇyasalilā nānāratnaśilā tathā

Translation

پھر اُس شہر کے اندر ایک نہایت حسین دریا تھا—بہت وسیع، پُنّیہ جل سے بھرا ہوا، اور طرح طرح کے جواہراتی پتھروں سے آراستہ۔

Word by Word

• पुरमध्ये: in the middle of the city
• पुरमध्ये: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पुर (प्रातिपदिक) + मध्ये (मध्य, प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पुरस्य मध्ये)

• ततः: then; thereafter
• ततः: Sambandha (Discourse connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• तस्मिन्: in that (place)
• तस्मिन्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; सर्वनाम

• नदी: a river
• नदी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नदी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• परमशोभना: supremely beautiful
• परमशोभना: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक) + शोभना (शोभन, प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्मधारयः (परमा शोभना)

• महती: great; large
• महती: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• पुण्यसलिला: having holy waters
• पुण्यसलिला: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक) + सलिला (सलिल, प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्मधारयः (पुण्यं सलिलं यस्याः/पुण्यं सलिलम्)

• नानारत्नशिला: with rocks of various gems
• नानारत्नशिला: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नाना (अव्यय/प्रातिपदिक) + रत्न (प्रातिपदिक) + शिला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; तत्पुरुषः (नानाविधानि रत्नानि यासु शिलासु/रत्नशिलाः)

• तथा: also; likewise
• तथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/प्रकारवाचक (also/likewise)

Speaker

Narrator (contextual, within Revā Khaṇḍa narration; exact speaker not explicit in snippet)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā)

Type: river

Visual Art Cues

Scene: A broad, luminous sacred river flowing through/near a city; clear holy waters with a riverbed glittering in many jewel-like stones.

Characters & Entities

• Revā (Narmadā)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A tīrtha is sanctified not only by deity but by its life-giving waters; purity and merit are symbolized through ‘puṇya-salilā’.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The narrative frame is the Revā Khaṇḍa—glorifying the sacred river-region of Revā (Narmadā) and an extraordinary river within the described holy city.

What ritualistic prescription is mentioned?

The verse implies a bathing-sacredness context by calling the waters ‘puṇya’; explicit snāna rules are not stated here.