Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 26
Devanagari script
सर्पा ऊचुः । यथा त्वं जननी चाम्ब सर्वेषां भुवि पूजिता । तथा सापि विशेषेण वञ्चितव्या न मातरः
Transliteration
sarpā ūcuḥ | yathā tvaṃ jananī cāmba sarveṣāṃ bhuvi pūjitā | tathā sāpi viśeṣeṇa vañcitavyā na mātaraḥ
Translation
سانپ بولے: اے ماں! جیسے تُو زمین پر سب کی طرف سے پوجی جاتی ہے، ویسے ہی وہ بھی ماں ہے؛ ماں کو، خاص طور پر، دھوکا نہیں دینا چاہیے۔
Word by Word
सर्पाःthe serpents
सर्पाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
ऊचुःsaid
ऊचुः:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect), प्रथम-पुरुष, बहुवचन
यथाjust as
यथा:
Sambandha (Correlative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय, उपमान/प्रकारवाचक (as/just as)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुषार्थे सर्वनाम; एकवचन, प्रथमा-विभक्ति
जननीmother
जननी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजननी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
चand
च:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)
अम्बO mother!
अम्ब:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootअम्बा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (vocative), एकवचन
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
भुविon earth
भुवि:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक: भुव्/भू)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
पूजिताhonoured/worshipped
पूजिता:
Kriyā (Predicative/विधेय)
TypeVerb
Rootपूज् (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषण (त्वम्/जननी)
तथाso/likewise
तथा:
Sambandha (Correlative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय, तदनुरूप/एवमेव (so/likewise)
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय/अपि-कार (also/even)
विशेषेणespecially
विशेषेण:
Kriyāviśeṣaṇa (Manner/रीति)
TypeNoun
Rootविशेष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; क्रियाविशेषणार्थे (especially)
वञ्चितव्याshould be deceived
वञ्चितव्या:
Kriyā (Obligation/विधेय)
TypeVerb
Rootवञ्च् (धातु)
Formकृदन्त (तव्यत्-प्रत्यय, gerundive/obligatory passive), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय (सा)
नnot
न:
Pratiṣedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negation)
मातरःmothers
मातरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
Speaker
Serpents (Nāgāḥ)
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Revā (contextual)
Type: river
Visual Art Cues
Scene: The serpents, with folded hands, respectfully address their mother, urging that Vinatā too is a mother and should not be deceived.
Characters & Entities
S
Serpents (Nāgāḥ)K
KadrūV
VinatāFAQs
Dharma protects the sanctity of motherhood; deceiving a mother is a grave ethical violation.
None; the verse is a moral counsel within the mythic narrative.
None; it is an ethical injunction (do not deceive mothers).