Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 9

Devanagari script

देवदानवगन्धर्वाः सयक्षोरगराक्षसाः । सचन्द्रार्कग्रहाः सर्वे शरीरात्तस्य निर्गताः

Transliteration

devadānavagandharvāḥ sayakṣoragarākṣasāḥ | sacandrārkagrahāḥ sarve śarīrāttasya nirgatāḥ

Translation

دیوتا، دانَو اور گندھرو—یَکش، ناگ اور راکشسوں سمیت—اور چاند، سورج اور تمام سیارے بھی؛ یہ سب اس کے جسم سے باہر نکل آئے۔

Word by Word

• देव: gods
• देव: Sambandha (Compound member/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रातिपदिक (समासपूर्वपद; Masculine stem)

• दानव: demons (Dānavas)
• दानव: Sambandha (Compound member/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: दानव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रातिपदिक (समासपूर्वपद)

• गन्धर्वाः: Gandharvas
• गन्धर्वाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गन्धर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (Masculine, Nominative, Plural); समाहार-द्वन्द्वसमासस्य उत्तरपद (head of compound)

• स: together with
• स: Sambandha (Association/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: स (अव्यय)
• Form: सह-अर्थक-अव्यय (particle meaning ‘together with’)

• यक्ष: Yakṣas
• यक्ष: Sambandha (Compound member/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रातिपदिक (समासपूर्वपद)

• उरग: serpents
• उरग: Sambandha (Compound member/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: उरग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रातिपदिक (समासपूर्वपद)

• राक्षसाः: Rākṣasas (and others)
• राक्षसाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राक्षस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (Masculine, Nominative, Plural); (यक्ष+उरग+राक्षस) इति समाहार-द्वन्द्व

• स: together with
• स: Sambandha (Association/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: स (अव्यय)
• Form: सह-अर्थक-अव्यय (particle ‘with’)

• चन्द्र: moon
• चन्द्र: Sambandha (Compound member/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: चन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रातिपदिक (समासपूर्वपद)

• अर्क: sun
• अर्क: Sambandha (Compound member/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अर्क (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रातिपदिक (समासपूर्वपद)

• ग्रहाः: planets (including moon and sun)
• ग्रहाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ग्रह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (Masculine, Nominative, Plural); (चन्द्र+अर्क+ग्रह) समाहार-द्वन्द्व

• सर्वे: all
• सर्वे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण—(देवदानवगन्धर्वाः ... ग्रहाः) (Masculine, Nominative, Plural)

• शरीरात्: from the body
• शरीरात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: शरीर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन (Neuter, Ablative, Singular)

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (Genitive, Singular)

• निर्गताः: came out / emerged
• निर्गताः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) + निर्- (उपसर्ग)
• Form: क्त-प्रत्यय (भूतकृदन्त), कर्तरि; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (Past active participle; Masculine, Nominative, Plural)

Speaker

Unknown (contextual narrator in Revā Khaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā)

Type: river

Skanda Dialogue

Listener: Sages / kathā audience

Visual Art Cues

Scene: A grand emanation tableau: from the Lord’s body stream forth devas and various beings; above, the sun and moon emerge; around them the grahas take their stations, forming a cosmic mandala.

Characters & Entities

• Devas
• Dānavas
• Gandharvas
• Yakṣas
• Nāgas
• Rākṣasas
• Candra
• Sūrya
• Grahas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

All orders of beings and cosmic powers arise from the One Lord; recognizing this unity supports dharma and reduces fear of hostile forces.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single tīrtha is named; the verse provides a cosmic frame for the Revā Khaṇḍa’s later praise of sacred places along the Narmadā.

What ritualistic prescription is mentioned?

None stated; it is a theological cosmology verse.