Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 17

Devanagari script

सर्वधर्मसमायुक्तो मेधावी बीजपुत्रकः । विख्यातो वसुधापृष्ठे दीर्घायुर्मानवो भवेत्

Transliteration

sarvadharmasamāyukto medhāvī bījaputrakaḥ | vikhyāto vasudhāpṛṣṭhe dīrghāyurmānavo bhavet

Translation

وہ ہر طرح کی دھارمک خوبیوں سے آراستہ، ذہین، اولاد کی نعمت والا، روئے زمین پر نامور اور دراز عمر انسان بنتا ہے۔

Word by Word

• सर्वधर्मसमायुक्तः: endowed with all virtues/dharmas
• सर्वधर्मसमायुक्तः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + धर्म (प्रातिपदिक) + सम्-आ-युक्त (युज् धातु + क्त)
• Form: भूतकृदन्त-विशेषण, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (सर्वैः धर्मैः समायुक्तः)

• मेधावी: intelligent
• मेधावी: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मेधा (प्रातिपदिक) + इन् (तद्धित)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; इन्-प्रत्ययान्त (possessing intelligence)

• बीजपुत्रकः: a son (born) of seed; true-born son
• बीजपुत्रकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बीज (प्रातिपदिक) + पुत्रक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (बीजस्य पुत्रकः)

• विख्यातः: renowned
• विख्यातः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि-ख्या (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• वसुधापृष्ठे: on the surface of the earth
• वसुधापृष्ठे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वसुधा (प्रातिपदिक) + पृष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (वसुधायाः पृष्ठम्)

• दीर्घायुः: long-lived
• दीर्घायुः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दीर्घ (प्रातिपदिक) + आयुस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहि (दीर्घम् आयुः यस्य सः)

• मानवः: a man
• मानवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मानव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• भवेत्: would be/should become
• भवेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

Speaker

Mārkaṇḍeya (contextual, continuing instruction to the king)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Narmadā-tīrtha (implied)

Type: tirtha

Skanda Dialogue

Listener: King

Visual Art Cues

Scene: A prosperous, virtuous householder: teaching, giving charity, performing Śiva-pūjā; children nearby; people praising him; a long life depicted through sequential vignettes.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharmic merit ripens as holistic well-being—virtue, clarity of intellect, family continuity, reputation, and longevity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Karoḍeśvara tīrtha on the banks of the Revā (Narmadā), as framed by Revā Khaṇḍa, Adhyāya 62.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct rite is stated here; it continues describing the spiritual and worldly fruits of the tīrtha’s merit.