Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 112

Devanagari script

श्राद्धं चक्रुः प्रयत्नेन श्रद्धया पूतचेतसा । तान्दृष्ट्वा शबरो बिल्वैः पिण्डांश्चक्रे प्रयत्नतः

Transliteration

śrāddhaṃ cakruḥ prayatnena śraddhayā pūtacetasā | tāndṛṣṭvā śabaro bilvaiḥ piṇḍāṃścakre prayatnataḥ

Translation

انہوں نے پوری کوشش کے ساتھ، عقیدت اور پاکیزہ نیت سے شرادھ کیا۔ انہیں دیکھ کر شبر (جنگل نشین) نے بھی بیل کے پھلوں سے پِنڈ نذر کر کے بڑی محنت سے تیار کیے۔

Word by Word

• श्राद्धम्: śrāddha rite
• श्राद्धम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: श्राद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• चक्रुः: they performed
• चक्रुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद

• प्रयत्नेन: with effort
• प्रयत्नेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: प्रयत्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन

• श्रद्धया: with faith
• श्रद्धया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: श्रद्धा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन

• पूतचेतसा: with purified mind
• पूतचेतसा: Karana (Instrument/Means/करण)
• Type: Adjective
• Root: पूत (कृदन्त, क्त-प्रत्यय; √पू) + चेतस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (चेतस्-शब्दः), तृतीया-विभक्ति (करण/हेतु), एकवचन; विशेषणम्

• तान्: them
• तान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Absolutive/Gerund), पूर्वक्रिया

• शबरः: the Śabara (tribesman)
• शबरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शबर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• बिल्वैः: with bilva fruits
• बिल्वैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: बिल्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन

• पिण्डान्: rice-balls (piṇḍas)
• पिण्डान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पिण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), बहुवचन

• चक्रे: he made
• चक्रे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद

• प्रयत्नतः: with effort, diligently
• प्रयत्नतः: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रयत्नतः (अव्यय; प्रयत्न-प्रातिपदिकात् तसिल्)
• Form: अव्यय, क्रियाविशेषण (adverb)

Speaker

Īśvara (Śiva), in dialogue context

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Cakratīrtha (implied by immediate context of the passage)

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: A riverside śrāddha scene: royal party performing piṇḍa offerings; nearby a Śabara, moved by their devotion, prepares simple piṇḍas from bilva fruits with earnest concentration.

Characters & Entities

• Śrāddha
• Śabara
• Bilva
• Piṇḍa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śrāddha gains power through śraddhā (faith) and purity of intention; sincere participation is honored even with simple offerings.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The śrāddha is performed in the Cakratīrtha setting of the Revā-khaṇḍa pilgrimage landscape.

What ritualistic prescription is mentioned?

Performance of śrāddha and preparation of piṇḍa-offerings—here even bilva fruit is used as an offering material.