Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 111

Devanagari script

चक्रतीर्थं गताश्चक्रुः स्नानं केचिद्विधानतः । शुचयस्ते जनाः सर्वे स्नात्वा देवाशिलोपरि

Transliteration

cakratīrthaṃ gatāścakruḥ snānaṃ kecidvidhānataḥ | śucayaste janāḥ sarve snātvā devāśilopari

Translation

کچھ لوگ چکر تیرتھ گئے اور ودھی کے مطابق غسل کیا۔ وہ سب لوگ پاکیزہ ہوگئے؛ غسل کے بعد وہ دیویہ شِلا پر جمع ہوئے۔

Word by Word

• चक्र-तीर्थम्: to Cakra-tīrtha
• चक्र-तीर्थम्: Karma (Goal/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चक्र (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (गत्यर्थकर्म/प्राप्तव्य), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (चक्रस्य तीर्थम्)

• गताः: having gone
• गताः: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्तरि-प्रयोगे (having gone)

• चक्रुः: they did
• चक्रुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपदम्

• स्नानम्: bathing
• स्नानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• केचित्: some
• केचित्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; अनिश्चितवाचक-सर्वनाम

• विधानतः: according to the prescribed method
• विधानतः: Adverbial (Manner/रीति)
• Type: Indeclinable
• Root: विधानतः (अव्यय)
• Form: अव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (according to rule/prescription)

• शुचयः: pure
• शुचयः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुचि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (जनाः)

• ते: those
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम

• जनाः: people
• जनाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), बहुवचन

• सर्वे: all
• सर्वे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (जनाः)

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: स्ना (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)

• देव-शिला-उपरि: upon the divine rock
• देव-शिला-उपरि: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: देव (प्रातिपदिक) + शिला (प्रातिपदिक) + उपरि (अव्यय)
• Form: समस्तपदं अव्ययवत्; उपरि-शब्दः (indeclinable) अन्ते; तत्पुरुष-प्रायः (देवशिलायाः उपरि)

Speaker

Īśvara (Śiva), in dialogue context

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Cakratīrtha; Devāśilā

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims arrive at Cakratīrtha, bathe in orderly fashion, then gather on a large sacred rock-slab (Devāśilā), their wet garments replaced by clean cloth, faces serene and purified.

Characters & Entities

• Cakratīrtha
• Devāśilā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purification arises not only from place but from performing the rite with vidhi—reverent, rule-guided practice.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Cakratīrtha, along with the devāśilā (a sanctified rock/platform associated with the site).

What ritualistic prescription is mentioned?

Bathing at Cakratīrtha strictly “according to injunction” (vidhānataḥ).