Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 11

Devanagari script

एवमुक्ताः सुराः सर्वे ब्रह्मणा तदनन्तरम् । ब्रह्माणं ते पुरस्कृत्य गता यत्र स केशवः । तुष्टुवुर्विविधैः स्तोत्रैर्ब्रह्माद्याश्चक्रपाणिनम्

Transliteration

evamuktāḥ surāḥ sarve brahmaṇā tadanantaram | brahmāṇaṃ te puraskṛtya gatā yatra sa keśavaḥ | tuṣṭuvurvividhaiḥ stotrairbrahmādyāścakrapāṇinam

Translation

یوں برہما کے کہنے پر سب دیوتا، برہما کو پیشوا بنا کر، وہاں گئے جہاں کیشوَ تھے۔ وہاں برہما اور دیگر دیوتاؤں نے چکر دھاری پروردگار کی طرح طرح کے بھجنوں سے ستوتی کی۔

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (adverb: thus)

• उक्ताः: having been addressed / told
• उक्ताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: √वच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि-कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण

• सुराः: gods
• सुराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण

• ब्रह्मणा: by Brahmā
• ब्रह्मणा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन

• तत्: then
• तत्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: तद् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative) used adverbially; अव्ययीभावार्थ (then/that)

• अनन्तरम्: immediately after
• अनन्तरम्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अनन्तर (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-प्रयोग (adverb: immediately after)

• ब्रह्माणम्: Brahmā
• ब्रह्माणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम

• पुरस्कृत्य: having placed in front / having honored
• पुरस्कृत्य: Sambandha (Gerund/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरस् + √कृ (धातु) + क्त्वा (ल्यप्)
• Form: ल्यप् (absolutive/gerund), अव्यय; क्रियाविशेषण (having placed in front/honoring)

• गताः: went
• गताः: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; क्रियार्थे (they went)

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (relative adverb: where)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• केशवः: Keśava (Viṣṇu)
• केशवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: केशव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तुष्टुवुः: they praised
• तुष्टुवुः: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √स्तु (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• विविधैः: with various
• विविधैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: विविध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसक/पुं (agreeing with स्तोत्रैः), तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण

• स्तोत्रैः: hymns
• स्तोत्रैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: स्तोत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• ब्रह्माद्याः: Brahmā and others
• ब्रह्माद्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्म-आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (ādi = beginning with; Brahmā and others)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction: and)

• चक्रपाणिनम्: the discus-handed (Viṣṇu)
• चक्रपाणिनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चक्र-पाणि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—बहुव्रीहि (whose hand holds a discus)

Speaker

Narrator

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A celestial procession: Brahmā at the front, devas following through cloud-paths to Keśava; upon arrival they stand with folded hands and begin varied hymns to the discus-bearing Lord.

Characters & Entities

• Brahmā
• Devas
• Keśava (Viṣṇu)
• Cakrapāṇi (Viṣṇu)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When one channel is constrained by cosmic law, dharma turns to higher refuge—stuti and surrender open the way to divine resolution.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No earthly tīrtha is named; the verse highlights approaching Keśava in a cosmic setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

Stotra (hymnic praise) is performed—devotional recitation as a means of invoking divine help.