Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 9

Devanagari script

अङ्गप्रत्यङ्गसम्पन्ना यस्माल्लोकेषु विश्रुता । तस्यां पिता च माता च चक्रतुः प्रेमबन्धनम्

Transliteration

aṅgapratyaṅgasampannā yasmāllokeṣu viśrutā | tasyāṃ pitā ca mātā ca cakratuḥ premabandhanam

Translation

چونکہ وہ اعضا و اوصاف میں کامل تھی، اس لیے جہانوں میں مشہور ہوئی؛ اور اُس کے باپ اور ماں نے اُس کے ساتھ گہری محبت کا بندھن باندھ لیا۔

Word by Word

• अङ्गप्रत्यङ्गसम्पन्ना: endowed with limbs and sub-limbs (well-formed)
• अङ्गप्रत्यङ्गसम्पन्ना: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अङ्ग (प्रातिपदिक) + प्रत्यङ्ग (प्रातिपदिक) + सम्पन्न (कृदन्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (कन्या)

• यस्मात्: because of which/from which
• यस्मात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, पञ्चमी (अपादान), एकवचन; सर्वनाम

• लोकेषु: in the worlds
• लोकेषु: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), बहुवचन

• विश्रुता: renowned
• विश्रुता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वि-√श्रु (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘प्रसिद्धा’

• तस्याम्: in her/with regard to her
• तस्याम्: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन; सर्वनाम

• पिता: father
• पिता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक निपात (conjunction)

• माता: mother
• माता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मातृ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक निपात (conjunction)

• चक्रतुः: they made/did
• चक्रतुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु)
• Form: लिट् (परस्मैपद), प्रथमपुरुष, द्विवचन

• प्रेमबन्धनम्: a bond of affection
• प्रेमबन्धनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रेम (प्रातिपदिक) + बन्धन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Speaker

Mārkaṇḍeya

Visual Art Cues

Scene: The lotus-eyed girl grows, celebrated by bards; parents gaze with affection; garlands, mirrors, and auspicious symbols surround her, suggesting her renown across realms.

Characters & Entities

• Narmadā (implied)
• Duryodhana (implied)
• Daughter (unnamed)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Worldly excellence and fame can intensify attachment; Purāṇic stories use such bonds to unfold higher dharma and spiritual discernment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Revā/Narmadā milieu remains the implied sacred setting; no distinct tīrtha is specified here.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it describes renown and familial affection.