Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 8

Devanagari script

रमते स तया सार्द्धं काले वै नृपसत्तम । नर्मदा जनयामास कन्यां पद्मदलेक्षणाम्

Transliteration

ramate sa tayā sārddhaṃ kāle vai nṛpasattama | narmadā janayāmāsa kanyāṃ padmadalekṣaṇām

Translation

وقت گزرنے پر، اے بہترین بادشاہ، وہ اُس کے ساتھ خوشی سے رَم گیا؛ اور نَرمدا نے کنول کی پنکھڑیوں جیسے نینوں والی ایک بیٹی کو جنم دیا۔

Word by Word

• रमते: sports/enjoys
• रमते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √रम् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• तया: with her
• तया: Saha (Association/सह)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; सर्वनाम

• सार्द्धम्: together with
• सार्द्धम्: Saha (Association/सह)
• Type: Indeclinable
• Root: सार्द्धम् (अव्यय)
• Form: अव्यय (postposition/adverb) — ‘सह’ अर्थे

• काले: in due time
• काले: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निपात (emphatic particle)

• नृपसत्तम: O best of kings
• नृपसत्तम: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• नर्मदा: Narmadā
• नर्मदा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर्मदा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• जनयामास: gave birth to/produced
• जनयामास: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √जन् (धातु) णिच् (causative)
• Form: लिट् (परस्मैपद; periphrastic perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; णिच्

• कन्याम्: a daughter
• कन्याम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कन्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• पद्मदलेक्षणाम्: lotus-petal-eyed
• पद्मदलेक्षणाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पद्म (प्रातिपदिक) + दल (प्रातिपदिक) + ईक्षणा/ईक्षण (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; बहुव्रीहिः — ‘पद्मदलवत् ईक्षणे यस्याः सा’ (having lotus-petal-like eyes)

Speaker

Mārkaṇḍeya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā)

Type: river

Visual Art Cues

Scene: A serene royal chamber or riverside pavilion; Narmadā as mother holds a lotus-eyed daughter, attendants offer lamps and flowers; the river glows in the background as if blessing the birth.

Characters & Entities

• Narmadā (Revā)
• Duryodhana
• Daughter (unnamed)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The sanctity of a tīrtha is expressed through divine personhood—Narmadā’s actions shape destinies and reveal the sacred order behind worldly events.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Narmadā/Revā as a living tīrtha; the verse highlights her divine agency rather than naming a particular bathing spot.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse records a birth within the Mahātmya narrative.