Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 26

Devanagari script

मन्त्रच्छिद्रमथान्यद्वा नैव किंचिददक्षिणम् । क्रियाहीनं कृतं वाथ केन वह्निर्न दृश्यते

Transliteration

mantracchidramathānyadvā naiva kiṃcidadakṣiṇam | kriyāhīnaṃ kṛtaṃ vātha kena vahnirna dṛśyate

Translation

کیا منتروں میں کوئی خلل تھا، یا کوئی اور عیب؟ کیا مناسب دکشنہ کے بغیر کچھ کیا گیا، یا مقررہ رسومات کے بغیر کوئی کرم ہوا؟ کس سبب سے ہون کی آگ دکھائی نہیں دیتی؟

Word by Word

• मन्त्रच्छिद्रम्: a flaw in the mantra
• मन्त्रच्छिद्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक) + छिद्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मन्त्रस्य छिद्रम्)

• अथ: then/and
• अथ: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रम/समुच्चयार्थक (then/and)

• अन्यत्: something else
• अन्यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अन्य (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन

• वा: or
• वा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: अव्यय; विकल्पार्थक (or)

• न: not
• न: Sambandha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध (negation)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारणार्थक (indeed/just)

• किञ्चित्: anything
• किञ्चित्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; अनिश्चितार्थक (something/anything)

• अदक्षिणम्: without dakṣiṇā (fee)
• अदक्षिणम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ (उपसर्ग/निषेध) + दक्षिणा (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; नञ्-समासान्त/निषेधार्थक विशेषण (without fee)

• क्रियाहीनम्: devoid of ritual acts
• क्रियाहीनम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: क्रिया (प्रातिपदिक) + हीन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; तृतीया/षष्ठी-तत्पुरुषसदृश (क्रियया हीनम् = lacking rites)

• कृतम्: done/performed
• कृतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: कृ-धातोः क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन

• वा: or
• वा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: अव्यय; विकल्पार्थक (or)

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रमार्थक (then)

• केन: by what/through whom
• केन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; प्रश्नार्थक (by whom/whereby)

• वह्निः: fire
• वह्निः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वह्नि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• न: not
• न: Sambandha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध (not)

• दृश्यते: is seen/appears
• दृश्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग (is seen/appears)

Speaker

Rājā (the king)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-tīrtha (Narmadā)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A royal sacrificial enclosure at the Revā-tīrtha: altars prepared, priests perplexed, and an empty fire-pit where flames should rise; the king questions possible mantra-flaws and missing dakṣiṇā under a tense sky.

Characters & Entities

• Agni (Vahni)
• Mantra
• Dakṣiṇā
• Brāhmaṇas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma requires both correct intention and correct method: mantras, rites, and honoring officiants (dakṣiṇā) sustain sacred order.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not a tīrtha-focused verse; it occurs within Revā Khaṇḍa’s broader sacred geography while discussing yajña procedure.

What ritualistic prescription is mentioned?

Avoid mantracchidra (errors), complete kriyā (rites) properly, and provide appropriate dakṣiṇā.