Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 25

मम वा दुष्कृतं किंचिदुताहो भवतामिह । येन नष्टोऽग्निशालायां हुतभुक्केन हेतुना

mama vā duṣkṛtaṃ kiṃcidutāho bhavatāmiha | yena naṣṭo'gniśālāyāṃ hutabhukkena hetunā

“کیا میری طرف سے کوئی بدعملی ہوئی ہے یا تم لوگوں کی یہاں کوئی خطا؟ جس کے سبب اگنی شالا میں ہُت بھُک اگنی دیو اوجھل ہو گئے—یہ کس وجہ سے ہوا؟”

ममmy
मम:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th), एकवचनम्; सर्वनाम
वाor
वा:
Disjunction (विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्ययम्; विकल्पार्थक-निपातः (disjunctive particle)
दुष्कृतम्misdeed
दुष्कृतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदुष्कृत (प्रातिपदिक/कृदन्त; √कृ)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्
किंचित्something
किंचित्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम/प्रातिपदिक) + चित् (निपात)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; अनिश्चितार्थक (indefinite)
उतor else
उत:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootउत (अव्यय)
Formअव्ययम्; विकल्प/समुच्चय-निपातः; ‘or else’
अहोindeed / alas
अहो:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअहो (अव्यय)
Formअव्ययम्; विस्मय/सम्बोधन-निपातः (exclamatory particle)
भवताम्of you (honored ones)
भवताम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी, बहुवचनम्; आदरार्थ-प्रयोगः (honorific)
इहhere
इह:
Desha-adhikarana (Place/देश)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्ययम्; देशवाचक-क्रियाविशेषणम् (locative adverb)
येनby which (cause)
येन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग; तृतीया, एकवचनम्; सम्बन्ध-प्रश्न/हेतु-निर्देशः
नष्टःhas disappeared
नष्टः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootनष्ट (कृदन्त; √नश्)
Formभूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचनम्; कर्तरि-प्रयोगे ‘has perished/vanished’
अग्निशालायाम्in the fire-hall
अग्निशालायाम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक) + शाला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; सप्तमी, एकवचनम्; समासः: अग्नेः शाला (षष्ठी-तत्पुरुष)
हुतभुक्the fire (consumer of offerings)
हुतभुक्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहुत (कृदन्त; √हु) + भुज् (धातु; ‘to eat’) → भुक् (प्रातिपदिक-रूप)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचनम्; समासः: हुतं भुङ्क्ते इति (उपपद-तत्पुरुष) = ‘fire’
केनby what
केन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootक (प्रश्नवाचक-सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; तृतीया, एकवचनम्
हेतुनाby a reason
हेतुना:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootहेतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया, एकवचनम्

Rājā (the king)

Tirtha: Revā-kṣetra

Type: kshetra

Listener: brāhmaṇas/ṛtviks

Scene: The king, anxious yet sincere, asks whether his own misdeed or that of the officiants caused Agni’s withdrawal; the fire-pit appears empty or faint, as if the deity has receded.

A
Agni (Hutabhuk)
R
Rājā
B
Brāhmaṇas
A
Agniśālā

FAQs

Ritual efficacy is tied to ethical integrity; when sacred order falters, self-examination for duṣkṛta is a dharmic first step.

The narrative belongs to the Revā Khaṇḍa milieu (Narmadā sacred landscape); this verse centers on the yajña setting (agniśālā).

Implicitly, maintain ritual and moral purity so that Agni remains ‘present’—a prerequisite for yajña completion.