Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 6

Devanagari script

तस्य नाम्ना तु तत्तीर्थं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् । तत्र स्नात्वा विधानेन अर्चयेत्पितृदेवताः

Transliteration

tasya nāmnā tu tattīrthaṃ triṣu lokeṣu viśrutam | tatra snātvā vidhānena arcayetpitṛdevatāḥ

Translation

اسی کے نام سے وہ تیرتھ تینوں لوکوں میں مشہور ہوا۔ وہاں قاعدے کے مطابق اسنان کر کے پِتروں اور دیوتاؤں کی پوجا کرنی چاہیے۔

Word by Word

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम

• नाम्ना: by (his) name
• नाम्ना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; करणत्वे (by the name)

• तु: indeed / but
• तु: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात; विरोध/विशेषार्थे (but/indeed)

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणरूपेण

• तीर्थम्: the sacred place (tīrtha)
• तीर्थम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• त्रिषु: in the three
• त्रिषु: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; संख्याविशेषण

• लोकेषु: worlds
• लोकेषु: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन

• विश्रुतम्: is renowned
• विश्रुतम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + श्रु (धातु)
• Form: भूतकाले क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘प्रसिद्धम्’

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वक्रिया (having bathed)

• विधानेन: according to the prescribed procedure
• विधानेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: विधान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; करणत्वे (according to rule)

• अर्चयेत्: one should worship
• अर्चयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्च् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• पितृदेवताः: the deities of the ancestors (pitṛ-deities)
• पितृदेवताः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पितृ + देवता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; ‘पितॄणां देवताः’ इति षष्ठी-तत्पुरुषः

Speaker

Śrī Mārkaṇḍeya (contextual continuation)

Tirtha Mahatmya

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Yudhiṣṭhira

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims bathing at a river ford at sunrise; one group performs tarpaṇa with cupped hands facing south; nearby a small altar for deva-arcana with lamps and flowers.

Characters & Entities

• Dāru (implied eponym)
• Dāru-tīrtha
• Pitṛs
• Devatās

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A tīrtha’s sanctity is lived through right practice—purifying snāna and reverent worship of gods and ancestors.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dāru-tīrtha, said to be famed across the three worlds.

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform ritual bathing (snāna) there according to injunction and worship the Pitṛs and devatās.