Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 7

Devanagari script

सत्यवादी जितक्रोधः सर्वभूतहिते रतः । सर्वान्कामानवाप्नोति राजन्नत्रैव सवर्था

Transliteration

satyavādī jitakrodhaḥ sarvabhūtahite rataḥ | sarvānkāmānavāpnoti rājannatraiva savarthā

Translation

جو سچ بولتا ہے، غصّے پر قابو پا چکا ہے، اور سب جانداروں کی بھلائی میں لگا رہتا ہے، وہ—اے راجن—یہیں (اس تیرتھ کے ذریعے) ہر طرح سے اپنی سب مرادیں پا لیتا ہے۔

Word by Word

• सत्यवादी: truth-speaking
• सत्यवादी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सत्य + वादिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘सत्यं वदति’ इति उपपद-तत्पुरुष/बहुव्रीह्यर्थे विशेषण

• जितक्रोधः: one whose anger is conquered
• जितक्रोधः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: जित (√जि, कृदन्त) + क्रोध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः—‘जितः क्रोधो यस्य सः’

• सर्वभूतहिते: in the welfare of all beings
• सर्वभूतहिते: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सर्व + भूत + हित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘सर्वेषां भूतानां हितम्’ इति षष्ठी-तत्पुरुषः

• रतः: engaged, devoted
• रतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: रम् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle used adjectivally); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘आसक्तः/निरतः’

• सर्वान्: all
• सर्वान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण

• कामान्: desires
• कामान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• अवाप्नोति: attains
• अवाप्नोति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव + आप् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• राजन्: O king
• राजन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (here)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-निपात (only/indeed)

• स: also
• स: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: स (अव्यय/निपात)
• Form: निपात; पदपूरण/समुच्चयार्थे (particle; often ‘and/also’)

• अर्थान्: goals/benefits
• अर्थान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

Speaker

Śrī Mārkaṇḍeya (contextual continuation)

Tirtha Mahatmya

Type: tirtha

Skanda Dialogue

Listener: Yudhiṣṭhira

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim at a river ford refusing to quarrel, speaking gently, offering water/food to strangers and animals; the tīrtha landscape subtly ‘responds’ with calm light.

Characters & Entities

• Yudhiṣṭhira (addressed as rājan)
• Dāru-tīrtha (context)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tīrtha merit is amplified by inner dharma—truth, self-control, and compassion—rather than mere external travel.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dāru-tīrtha (within the ongoing Dāru-tīrtha māhātmya).

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite; it prescribes ethical disciplines: truthfulness, conquering anger, and working for the welfare of all beings.