Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 133

Devanagari script

अमराणां शतैश्चैव सेवितो ह्यमरेश्वरः । तथैव ऋषिसङ्घैश्च तेन पुण्यतमो महान्

Transliteration

amarāṇāṃ śataiścaiva sevito hyamareśvaraḥ | tathaiva ṛṣisaṅghaiśca tena puṇyatamo mahān

Translation

امریشور کی عبادت سینکڑوں دیوتا کرتے ہیں، اور اسی طرح رِشیوں کے جتھے بھی؛ اس لیے وہ مقام اور وہ پرمیشور نہایت پُنّیہ بخش اور عظیم الشان ہیں۔

Word by Word

• अमराणाम्: of the immortals (gods)
• अमराणाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अमर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन

• शतैः: by hundreds
• शतैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: शत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपात

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-निपात (emphasis)

• सेवितः: served, worshipped
• सेवितः: Kriya (Predicative/क्रियाविशेषण-भाव)
• Type: Adjective
• Root: सेव् (धातु) → सेवित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि/भावे प्रयोगः—‘served’

• हि: indeed/for
• हि: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle); हेतौ/निश्चये ‘for/indeed’

• अमरेश्वरः: Lord of the gods (Amareśvara)
• अमरेश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अमरेश्वर (प्रातिपदिक; अमर + ईश्वर)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुषः: अमराणाम् ईश्वरः)

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: रीतिवाचक-अव्यय (adverb)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-निपात

• ऋषिसङ्घैः: by groups of sages
• ऋषिसङ्घैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: ऋषिसङ्घ (प्रातिपदिक; ऋषि + सङ्घ)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुषः: ऋषीणां सङ्घः)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपात

• तेन: therefore/by that
• तेन: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; हेतु/करणार्थे ‘therefore/by that’

• पुण्यतमः: most holy
• पुण्यतमः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तमप्-प्रत्यय (superlative)

• महान्: great
• महान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (अमरेश्वरः इति)

Speaker

Śiva (Śaṅkara)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Amareśvara-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: null

Visual Art Cues

Scene: Amareśvara shrine with a grand liṅga; rows of devas offering flowers and lamps, and assemblies of sages with matted hair chanting; the atmosphere is saturated with incense and sacred light.

Characters & Entities

• Amareśvara
• Amarāḥ (devas)
• Ṛṣisaṅgha (sages)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A place becomes ‘supremely holy’ when it is continually sanctified by divine and sage veneration.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Amareśvara and its surrounding tīrtha-region in the Revā Khaṇḍa narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

General sevā/upāsanā (worship and reverent attendance) of Amareśvara.