Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 75

Devanagari script

दृष्ट्वा देवर्षिमायान्तं नारदं सुरपूजितम् । साहसोत्थाय संहृष्टो ववन्दे चरणौ मुनेः

Transliteration

dṛṣṭvā devarṣimāyāntaṃ nāradaṃ surapūjitam | sāhasotthāya saṃhṛṣṭo vavande caraṇau muneḥ

Translation

جب اس نے دیورشی نارَد کو آتے دیکھا—جسے دیوتا بھی پوجتے ہیں—تو خوشی سے فوراً اٹھ کھڑا ہوا اور منی کے قدموں میں سجدہ کیا۔

Word by Word

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive)

• देवर्षिम्: the divine sage
• देवर्षिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देवर्षि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—देवानां ऋषिः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• आयान्तम्: coming/approaching
• आयान्तम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आ-या (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘देवर्षिम्/नारदम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• नारदम्: Nārada
• नारदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• सुरपूजितम्: worshipped by the gods
• सुरपूजितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सुर (प्रातिपदिक) + पूजित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—सुरैः पूजितः (तृतीया-तत्पुरुष)

• साहसा: suddenly/with haste
• साहसा: Karana (Instrument/means/करण)
• Type: Noun
• Root: साहस (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; अव्ययीभाववत् क्रियाविशेषण-प्रयोगः

• उत्थाय: having risen
• उत्थाय: Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: उत्-स्था (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive)

• संहृष्टः: delighted
• संहृष्टः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम्-हृष् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि-भावे ‘delighted’

• ववन्दे: bowed/worshipped
• ववन्दे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वन्द् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• चरणौ: (two) feet
• चरणौ: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चरण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, द्विवचन

• मुनेः: of the sage
• मुनेः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) tīrtha-māhātmya frame

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Nārada enters, serene and radiant with veena; Bāṇa rises immediately, delighted, and bows at the sage’s feet.

Characters & Entities

• Nārada
• Devas (Suras)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Honoring realized sages with humility—rising, greeting, and bowing—is a core expression of dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single tīrtha is named in this verse; it belongs to the Revā Khaṇḍa’s broader sacred-geography context of the Narmadā region.

What ritualistic prescription is mentioned?

The verse implies etiquette of welcome: standing up and offering respectful obeisance to a holy guest.