Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 8

Devanagari script

सकृत्स्नात्वा तथा श्रुत्वा नर्मदायां फलं हि तत् । आदिमध्यावसानेन नर्मदाचरितं शुभम्

Transliteration

sakṛtsnātvā tathā śrutvā narmadāyāṃ phalaṃ hi tat | ādimadhyāvasānena narmadācaritaṃ śubham

Translation

نرمدا میں ایک بار اشنان کرنے کا جو پھل ہے، وہی اس کی مہیمہ سننے سے بھی ملتا ہے۔ نرمدا کا یہ مبارک چرِت—آغاز، میانہ اور انجام تک سنا جائے—وہی ثواب عطا کرتا ہے۔

Word by Word

• सकृत्: once
• सकृत्: Desha-Kala (Adverbial/देश-काल)
• Type: Indeclinable
• Root: सकृत् (अव्यय)
• Form: परिमाण/आवृत्तिवाचक अव्यय (adverb: once)

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: √स्ना (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund): ‘having bathed’

• तथा: likewise; thus
• तथा: Desha-Kala (Adverbial/देश-काल)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक अव्यय (adverb: thus/likewise)

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: √श्रु (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund): ‘having heard’

• नर्मदायाम्: in the Narmadā (river)
• नर्मदायाम्: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: नर्मदा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरण), एकवचनम्

• फलम्: fruit; result
• फलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निश्चय/हेतुवाचक अव्यय (particle: indeed/for)

• तत्: that (is)
• तत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम

• आदि: beginning
• आदि: Sambandha (Compound-member/समासाङ्ग)
• Type: Noun
• Root: आदि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा (समासपूर्वपद-रूपेण)

• मध्य: middle
• मध्य: Sambandha (Compound-member/समासाङ्ग)
• Type: Noun
• Root: मध्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा (समासपूर्वपद-रूपेण)

• अवसानेन: by the ending/conclusion
• अवसानेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अवसान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः (करण), एकवचनम्

• आदिमध्यावसानेन: by (its) beginning, middle, and end (i.e., completely)
• आदिमध्यावसानेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: आदि + मध्य + अवसान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः (करण), एकवचनम्; इतरेतर-द्वन्द्वः (आदि-मध्य-अवसान)

• नर्मदाचरितम्: the Narmadā narrative/deeds
• नर्मदाचरितम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर्मदा + चरित (कृदन्त; √चर् धातु)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः (नर्मदायाः चरितम्)

• शुभम्: auspicious
• शुभम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced for Āvantya Khaṇḍa narration style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Narmadā (Revā)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A three-part narrative tableau: (1) opening invocation by the river, (2) mid-scene of devotees listening in rapt attention, (3) concluding benediction as one devotee steps into the Narmadā for a single snāna—showing equivalence of complete hearing and one bath.

Characters & Entities

• Narmadā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śravaṇa (devout listening) to a tīrtha’s māhātmya can confer merit comparable to direct pilgrimage acts like bathing.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The river-tīrtha Narmadā (Revā), praised through her sacred narrative (Narmadā-carita).

What ritualistic prescription is mentioned?

Bathing once in the Narmadā and/or listening fully to the Narmadā-carita from start to finish.