Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 8

तत्र पार्थ तपश्चक्रे निराहारा जितव्रता । कृच्छ्रातिकृच्छ्रपाराकमहासांतपनादिभिः

tatra pārtha tapaścakre nirāhārā jitavratā | kṛcchrātikṛcchrapārākamahāsāṃtapanādibhiḥ

وہاں، اے پُرتھا کے فرزند! اُس نے تپسیا کی—بھوک سے پرہیز کرتے ہوئے، اپنے ورت میں ثابت قدم—اور کِرچھر، اَتِکِرچھر، پاراک اور مہاسانتپن جیسے سخت انوشتھان بجا لائے۔

तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (adverb of place)
पार्थO Pārtha
पार्थ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootpārtha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन
तपःausterity
तपः:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
चक्रेperformed
चक्रे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
निराहाराwithout food/fasting
निराहारा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootनिर् + आहार (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण
जितव्रताsteadfast in vows
जितव्रता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootजित (कृदन्त) + व्रत (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘one whose vows are mastered/kept’ विशेषण
कृच्छ्रातिकृच्छ्रपाराकमहासांतपनादिभिःby (various) severe penances such as kṛcchra etc.
कृच्छ्रातिकृच्छ्रपाराकमहासांतपनादिभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकृच्छ्र + अतिकृच्छ्र + पाराक + महासांतपन + आदि (प्रातिपदिक-समूह)
Formनपुंसकलिङ्ग (तपःप्रकार-समूह), तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; ‘by (means of) kṛcchra, atikṛcchra, pārāka, mahāsāṃtapana, etc.’

Narrator (contextual Purāṇic narrator addressing Yudhiṣṭhira/Arjuna as ‘Pārtha’)

Tirtha: Revā–Sāgara Saṅgama

Type: sangam

Listener: Yudhiṣṭhira

Scene: On a sandy confluence bank, the woman sits in padmāsana on kusa grass, thin from fasting, surrounded by ritual implements (kamandalu, rudrākṣa), with the river meeting the sea behind her.

P
Pārtha

FAQs

Steadfast vows and disciplined austerity are presented as a means of inner purification and divine grace.

The setting belongs to the Revā Khaṇḍa (Narmadā/Revā sacred region), though this verse emphasizes penance rather than naming a specific tīrtha.

Observance of classical expiatory vratas such as Kṛcchra, Atikṛcchra, Pārāka, and Mahāsāntapana, along with fasting.