Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 11

Devanagari script

नर्मदा सरितां श्रेष्ठा सर्वतीर्थमयी शुभा । विशेषः कथितस्तस्या रेवासागरसङ्गमे

Transliteration

narmadā saritāṃ śreṣṭhā sarvatīrthamayī śubhā | viśeṣaḥ kathitastasyā revāsāgarasaṅgame

Translation

نرمدا دریاؤں میں سب سے برتر ہے—مبارک اور تمام تیرتھوں کی جامع۔ رِیوا (نرمدا) کے سمندر سے سنگم پر اس کی خاص عظمت بیان کی گئی ہے۔

Word by Word

• नर्मदा: Narmadā
• नर्मदा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर्मदा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• सरिताम्: of rivers
• सरिताम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सरित् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम् (of rivers)

• श्रेष्ठा: the best
• श्रेष्ठा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्

• सर्वतीर्थमयी: containing all sacred fords
• सर्वतीर्थमयी: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + तीर्थ + मय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (सर्वाणि तीर्थानि यस्यां सन्ति/मयी = consisting of all tīrthas)

• शुभा: auspicious
• शुभा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्

• विशेषः: a special (glory/feature)
• विशेषः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विशेष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• कथितः: has been described
• कथितः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कथ् (धातु) → कथित (कृदन्त-प्रातिपदिक; क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्तः भूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (has been told)

• तस्याः: of her (Narmadā)
• तस्याः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम् (of her/of it)

• रेवासागर-सङ्गमे: at the confluence of the Revā and the ocean
• रेवासागर-सङ्गमे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रेवा (प्रातिपदिक) + सागर (प्रातिपदिक) + सङ्गम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (रेवायाः सागरेण सङ्गमः = confluence of Revā with the ocean)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-Sāgara Saṅgama (Narmadā–Ocean Confluence)

Type: sangam

Skanda Dialogue

Listener: The Bharata interlocutor

Visual Art Cues

Scene: A wide sacred landscape: the Narmadā’s dark-green current meets the vast ocean; pilgrims bathe at the saṅgama while priests perform tarpaṇa; distant shrine and flags on the shore; river goddess Revā envisioned above the waters.

Characters & Entities

• Narmadā (Revā)
• Sāgara (Ocean)
• Revā–Sāgara-saṅgama

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Narmadā is treated as a moving tīrtha whose waters carry the sanctity of all pilgrimage places.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Revā–Sāgara-saṅgama—the confluence of the Narmadā (Revā) with the ocean.

What ritualistic prescription is mentioned?

Not yet; the verse introduces the location whose special merit will be detailed next.