Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 12

Devanagari script

आगच्छन्तीं नृपश्रेष्ठ दृष्ट्वा रेवां महोदधिः । प्रणम्य च पुनर्देवीं सङ्गमे रेवया सह

Transliteration

āgacchantīṃ nṛpaśreṣṭha dṛṣṭvā revāṃ mahodadhiḥ | praṇamya ca punardevīṃ saṅgame revayā saha

Translation

اے بہترین بادشاہ! رِیوا (نرمدا) کو آتے دیکھ کر بحرِ عظیم نے ادب سے سر جھکایا؛ اور سنگم پر رِیوا کے ساتھ دیوی کو پھر سجدۂ تعظیم کیا۔

Word by Word

• आगच्छन्तीम्: (her) coming/approaching
• आगच्छन्तीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: आ-गम् (धातु) → आगच्छन्ती (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle)

• नृपश्रेष्ठ: O best of kings
• नृपश्रेष्ठ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नृप + श्रेष्ठ (प्रातिपदिके)
• Form: सम्बोधन-प्रथमा (vocative), एकवचन, पुल्लिङ्ग; षष्ठी-तत्पुरुषः (नृपाणां श्रेष्ठः)

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); ‘having seen’

• रेवाम्: Reva (Narmadā)
• रेवाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रेवा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• महोदधिः: the great ocean
• महोदधिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महोदधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (महान् उदधिः)

• प्रणम्य: having bowed
• प्रणम्य: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: प्र-नम् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); ‘having bowed’

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• पुनः: again
• पुनः: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: काल/पुनरावृत्ति-बोधक अव्यय (adverb)

• देवीम्: the goddess
• देवीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• सङ्गमे: at the confluence
• सङ्गमे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सङ्गम (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• रेवया: with Reva
• रेवया: Sahakaraka (Accompaniment/सह)
• Type: Noun
• Root: रेवा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/सह), एकवचन

• सह: together with
• सह: Sahakaraka (Accompaniment/सह)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: सह-अव्यय (postposition/adverb meaning ‘with’)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-sāgara-saṅgama

Type: sangam

Skanda Dialogue

Listener: nṛpaśreṣṭha (best of kings)

Visual Art Cues

Scene: At the river’s mouth, the personified Ocean rises in waves like folded hands, bowing to the approaching Revā-devī; at the confluence both are saluted as goddesses amid luminous waters.

Characters & Entities

• Revā (Narmadā)
• Mahodadhi/Sāgara (Ocean)
• Revā as Devī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even cosmic powers (the ocean) honor the sanctity of the Goddess-River, teaching reverence for tīrthas.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Revā–Sāgara-saṅgama, where Narmadā meets the ocean.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly, praṇāma (reverential salutation) to the Devī at the confluence.