Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 60

Devanagari script

तेन सा कपिला नाम गीता पापक्षयंकरी । तत्र कोटिशतं साग्रं तीर्थानाममरेश्वरे

Transliteration

tena sā kapilā nāma gītā pāpakṣayaṃkarī | tatra koṭiśataṃ sāgraṃ tīrthānāmamareśvare

Translation

اسی لیے وہ ‘کپیلا’ کے نام سے گائی جاتی ہے، جو گناہوں کو مٹانے والی ہے۔ وہاں امریشور میں تیرتھوں کی تعداد سو کروڑ سے بھی زیادہ ہے۔

Word by Word

• तेन: by that; therefore
• तेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; सर्वनाम-रूपम् (Instrumental singular of 'tad')

• सा: she/that (f.)
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; सर्वनाम-रूपम् (Nominative singular feminine)

• कपिला: Kapilā (name)
• कपिला: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कपिला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन; नाम (proper name)

• नाम: named; by name
• नाम: Sambandha (Apposition/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययम्; नाम-शब्दः (indeclinable particle meaning 'by name/namely')

• गीता: (was) sung/recited
• गीता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गीता (प्रातिपदिक; √गै (धातु) + क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त-विशेष्य/नाम (past passive participle used as noun: 'sung/recited')

• पापक्षयंकरī: causing the destruction of sins
• पापक्षयंकरī: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पाप (प्रातिपदिक) + क्षय (प्रातिपदिक) + कर (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पापस्य क्षयः → पापक्षयः; तं करोति इति पापक्षयंकरī)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; देशवाचक-अव्ययम् (locative adverb)

• कोटिशतम्: a hundred crores (ten million hundreds)
• कोटिशतम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कोटि (प्रातिपदिक) + शत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; द्विगु-समासः (संख्यापूर्वपदः)

• साग्रम्: with an additional amount; and more
• साग्रम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स (उपसर्ग/अव्ययार्थ) + अग्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'अधिकम्' अर्थे (with an excess; 'and more')

• तीर्थानाम्: of sacred fords/pilgrimage places
• तीर्थानाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन

• अमरेश्वरे: in Amareśvara
• अमरेश्वरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अमरेश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; स्थान-नाम (locative)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kapilā at Amareśvara

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Bhārata (addressed in nearby verses)

Visual Art Cues

Scene: A wide sacred riverbank at Amareśvara: the Revā flowing, a luminous smaller current/spot labeled Kapilā, and a visionary overlay of countless miniature tīrthas—kundas, ghats, liṅgas—appearing like a cosmic map around the main shrine.

Characters & Entities

• Kapilā
• Amareśvara
• Tīrthas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Holy rivers and Śiva-sites are proclaimed as pāpa-kṣaya (sin-destroying); remembrance and pilgrimage orient life toward purification.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Amareśvara and the Kapilā river, celebrated as a sin-destroying sacred presence.

What ritualistic prescription is mentioned?

No single rite is specified; the verse emphasizes the inherent purifying power of Kapilā and the multitude of tīrthas at Amareśvara.