Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 29

Devanagari script

सिंहीस्तनं पिबन्त्यत्र कुरंगाः स्नेहसंयुतम् । मार्जारमूषकौ चोभाववलेहत उन्मुखौ

Transliteration

siṃhīstanaṃ pibantyatra kuraṃgāḥ snehasaṃyutam | mārjāramūṣakau cobhāvavalehata unmukhau

Translation

وہاں ہرن (کُرنگ) شیرنی کے تھنوں سے محبت سے لبریز دودھ پیتے تھے؛ اور بلی اور چوہا دونوں ساتھ ساتھ، بے عداوت، سر اٹھا کر (خوراک) چاٹتے تھے۔

Word by Word

• सिंही-स्तनम्: the lioness’s teat
• सिंही-स्तनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सिंही (प्रातिपदिक) + स्तन (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमास (षष्ठी-तत्पुरुष: सिंह्याः स्तनम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Neuter, Accusative (2nd), Singular

• पिबन्ति: they drink
• पिबन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पा (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन — Present, Parasmaipada, 3rd person, Plural

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक अव्यय — adverb of place

• कुरङ्गाः: deer/antelopes
• कुरङ्गाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कुरङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — Masculine, Nominative, Plural

• स्नेह-संयुतम्: endowed with affection (or: with milk/fat)
• स्नेह-संयुतम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्नेह (प्रातिपदिक) + संयुत (कृदन्त)
• Form: तत्पुरुषसमास (स्नेहेन संयुतम् — तृतीया-तत्पुरुष); भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Past participle, Neuter, Accusative, Singular (स्तनम् इति विशेषणम्)

• मार्जार-मूषकौ: the cat and the mouse
• मार्जार-मूषकौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मार्जार (प्रातिपदिक) + मूषक (प्रातिपदिक)
• Form: द्वन्द्वसमास (इतरेतर); पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन — Masculine, Nominative, Dual

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय — conjunction

• उभौ: both
• उभौ: Karta (Apposition/कर्ता)
• Type: Pronoun
• Root: उभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन — Masculine, Nominative, Dual (सर्वनाम)

• अवलेहतः: they lick
• अवलेहतः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव√लिह् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, द्विवचन — Present, Parasmaipada, 3rd person, Dual

• उन्मुखौ: facing upward/eager
• उन्मुखौ: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उन्मुख (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन — Masculine, Nominative, Dual (उभौ इति विशेषणम्)

Speaker

Sūta (deduced: descriptive narration within Revā Khaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A striking tableau: a lioness calmly nursing deer; nearby, a cat and mouse share food without fear—set in a serene forest clearing with gentle light, emphasizing miraculous concord.

Characters & Entities

• Revā (Narmadā)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

In a highly sanctified place, hostility dissolves—nature itself mirrors the peace born of dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A sacred forest/region on the banks of the Revā (Narmadā) as praised in the Revā Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse offers a māhātmya sign—non-violence and concord manifesting in the environment.