Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 11

यथा तथा नासिकायां प्रविष्टं बीजमुत्तमम् । ततो नासागते बीजे संजातो गर्भ उत्तमः

yathā tathā nāsikāyāṃ praviṣṭaṃ bījamuttamam | tato nāsāgate bīje saṃjāto garbha uttamaḥ

کسی نہ کسی طرح وہ بہترین بیج اس کی ناک کے نتھنے میں داخل ہو گیا؛ اور ناک میں ٹھہرے ہوئے اسی بیج سے ایک نہایت برتر حمل پیدا ہوا۔

यथाas
यथा:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; उपमान/प्रकारवाचक (as/just as)
तथाso
तथा:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; तदनुरूपवाचक (so/thus)
नासिकायाम्in the nostril
नासिकायाम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootनासिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण (स्थान)
प्रविष्टम्entered
प्रविष्टम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootप्र + विश् (धातु)
Formक्त-प्रत्यय (भूतकृदन्त/Past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘बीजम्’ इत्यस्य विशेषणम्
बीजम्seed
बीजम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबीज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तृ/विषय (seed as subject of ‘entered’)
उत्तमम्excellent
उत्तमम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘बीजम्’ इत्यस्य विशेषणम्
ततःthen
ततः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषणम् (then/thereupon)
नासा-गतेhaving reached/being in the nose
नासा-गते:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootनासा (प्रातिपदिक) + गत (गम् धातु, क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; ‘बीजे’ इत्यस्य विशेषणम् (located in the nose)
बीजेin the seed
बीजे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootबीज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण (in/when the seed)
संजातःarose/was produced
संजातः:
Kriya (Predicate/विधेय)
TypeVerb
Rootसम् + जन् (धातु)
Formक्त-प्रत्यय (भूतकृदन्त/Past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘गर्भः’ इत्यस्य विशेषणम्/विधेय
गर्भःembryo
गर्भः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगर्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तृपद
उत्तमःexcellent
उत्तमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘गर्भः’ इत्यस्य विशेषणम्

Śrī Mārkaṇḍeya (narrating to Yudhiṣṭhira)

Scene: A subtle, almost invisible ‘seed’ enters the goddess’s nostril; the moment is depicted with luminous particles or a thin ray; the goddess’s face is shown in close-up, emphasizing the nose as the unexpected gateway; a faint embryonic glow suggests conception.

N
Nāsikā (nostril)
G
Garbha (conception)

FAQs

It frames extraordinary birth as divinely orchestrated, reinforcing Purāṇic themes of destiny and sacred causality.

This verse is primarily etiological (origin story); the tīrtha glorification in the chapter is tied to the Narmadā region and Bhṛgukaccha.

None; it narrates the miraculous conception.