Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 4

Devanagari script

तत्रार्थे सर्वभावेन प्रपन्नानां जगत्पते । दर्शयात्मानमखिलं दर्शितेयं यथोर्वशी

Transliteration

tatrārthe sarvabhāvena prapannānāṃ jagatpate | darśayātmānamakhilaṃ darśiteyaṃ yathorvaśī

Translation

پس اسی مقصد کے لیے، اے جہان کے پالنے والے! جو لوگ پورے وجود کے ساتھ تیری پناہ میں آئے ہیں، اُن پر اپنا کامل جلوہ ظاہر فرما، جیسے تُو نے اُروَشی کو اپنا دیدار کرایا تھا۔

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (indeclinable adverb of place)

• अर्थे: in the matter/purpose
• अर्थे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन (singular)

• सर्वभावेन: with entire devotion/whole being
• सर्वभावेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: सर्वभाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; समासः—सर्व + भाव (तत्पुरुषः; ‘with all disposition/whole being’)

• प्रपन्नानाम्: of those who have surrendered
• प्रपन्नानाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: प्रपन्न (कृदन्त; प्र-√पद् (धातु) + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)

• जगत्पते: O Lord of the world
• जगत्पते: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: जगत्पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन; समासः—जगत् + पति (तत्पुरुषः)

• दर्शय: show
• दर्शय: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √दृश् (धातु)
• Form: लोट् (imperative/आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; णिच्-प्रयोग (causative: ‘cause to see/show’)

• आत्मानम्: yourself
• आत्मानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• अखिलम्: entire, complete
• अखिलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अखिल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण (qualifier of आत्मानम्)

• दर्शिता: shown, manifested
• दर्शिता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: दर्शित (कृदन्त; √दृश् (धातु) + णिच् + क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)

• इयम्: this (she/this one)
• इयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)

• यथा: as, like
• यथा: Upamana (Comparison/उपमान)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपमान/प्रकारवाचक (indeclinable of manner/comparison)

• उर्वशी: Urvashī
• उर्वशी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: उर्वशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

Speaker

Apsarases (petitioning)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) tīrtha-pradeśa

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: King (nṛpa)

Visual Art Cues

Scene: Celestial maidens or devotees stand with folded hands, pleading for the Lord’s full self-revelation; the atmosphere is charged with expectancy before a cosmic epiphany.

Characters & Entities

• Nārāyaṇa
• Urvaśī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Wholehearted surrender (sarvabhāva-śaraṇāgati) is presented as the basis for receiving the Lord’s full revelation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is named; the verse is a devotional request within the Revā Khaṇḍa setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite; the spiritual ‘prescription’ is śaraṇāgati and prayer for darśana.