Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 30

Devanagari script

विश्वरूपां महाभागां विश्वमायावधारिणीम् । श्रीमयीं ह्रीमयीं देवीं धीमयीं वाङ्मयीं शिवाम्

Transliteration

viśvarūpāṃ mahābhāgāṃ viśvamāyāvadhāriṇīm | śrīmayīṃ hrīmayīṃ devīṃ dhīmayīṃ vāṅmayīṃ śivām

Translation

وہ کائناتی صورت والی، نہایت سعادت مند، اور عالم کی مایا کو تھامنے والی ہے؛ شری سے معمور، ہری سے معمور—وہ دیوی جو خود حکمت ہے اور خود کلام، وہ مہربان شِوَا۔

Word by Word

• विश्वरूपाम्: of universal form
• विश्वरूपाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: विश्व-रूप (प्रातिपदिक; विश्व + रूप)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (Feminine, Accusative singular)

• महाभागाम्: most fortunate, illustrious
• महाभागाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: महा-भाग (प्रातिपदिक; महा + भाग)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (Feminine, Accusative singular)

• विश्वमायावधारिणीम्: bearing the universal māyā
• विश्वमायावधारिणीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: विश्व-माया-अव-धारिणी (प्रातिपदिक; विश्व + माया + अव + धारिणी)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; धारिणी-प्रातिपदिक (Feminine, Accusative singular)

• श्रीमयीम्: full of splendor
• श्रीमयीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: श्री-मयी (प्रातिपदिक; मयट्/मयी-प्रत्यय)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (Feminine, Accusative singular)

• ह्रीमयीम्: full of modesty
• ह्रीमयीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: ह्री-मयी (प्रातिपदिक; मयी-प्रत्यय)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (Feminine, Accusative singular)

• देवीम्: goddess
• देवीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Feminine, Accusative singular)

• धीमयीम्: full of intellect
• धीमयीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: धी-मयी (प्रातिपदिक; मयी-प्रत्यय)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (Feminine, Accusative singular)

• वाङ्मयीम्: embodiment of speech
• वाङ्मयीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: वाक्-मयी (प्रातिपदिक; वाक् + मयी)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (Feminine, Accusative singular)

• शिवाम्: Śivā (the auspicious goddess)
• शिवाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिवा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (देवीविशेषः) (Feminine, Accusative singular)

Speaker

Unspecified narrator (within Revā Khaṇḍa context; likely a ṛṣi/narrator describing a vision)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) tirtha milieu (general)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: null

Visual Art Cues

Scene: A radiant Devī of universal form, embodying māyā, śrī, hrī, dhī, and vāk—standing near Śiva, her presence both cosmic and intimate.

Characters & Entities

• Devī
• Śivā (Goddess)
• Māyā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Goddess is praised as the sustaining power of the cosmos—prosperity, restraint, wisdom, and sacred speech unified in Devī.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tirtha is named in the verse; it functions as Devī-stuti within the Revā Khaṇḍa narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the verse itself is a stuti suitable for devotional recitation.