Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 4

शालग्रामाभिधो देवो विप्राणां त्वधिवासितः । साधूनां चोपकाराय वासुदेवः प्रतिष्ठितः

śālagrāmābhidho devo viprāṇāṃ tvadhivāsitaḥ | sādhūnāṃ copakārāya vāsudevaḥ pratiṣṭhitaḥ

‘شالگرام’ نامی دیوتا کو برہمنوں کے قیام کے لیے وہاں بسایا گیا؛ اور سادھوؤں کے فائدے کے لیے واسودیو کو اس مقدس مقام میں باقاعدہ پرتِشٹھت کیا گیا۔

शालग्राम-अभिधःnamed Śālagrāma
शालग्राम-अभिधः:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootशालग्राम (प्रातिपदिक) + अभिध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'शालग्राम इति अभिधा यस्य' इत्यर्थे नामवाचक-विशेषण (षष्ठी-तत्पुरुष/बहुव्रीह्यर्थ-सन्निकर्ष)
देवःthe god
देवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
विप्राणाम्of the Brahmins
विप्राणाम्:
Shashthi-sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन
तुindeed/and
तु:
Sambandha/Discourse particle
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle) — emphasis/contrast
अधिवासितःis dwelt in/inhabited
अधिवासितः:
Kriya (Predicative action)
TypeVerb
Rootअधि-वास् (धातु) → अधिवासित (कृदन्त; क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि/भावे — 'is inhabited/dwelt in'
साधूनाम्of the good/saints
साधूनाम्:
Shashthi-sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootसाधु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
and
:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
उपकारायfor the benefit
उपकाराय:
Sampradana (Recipient/Purpose)
TypeNoun
Rootउपकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (Dative), एकवचन; प्रयोजन (purpose)
वासुदेवःVāsudeva
वासुदेवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवासुदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
प्रतिष्ठितःis established
प्रतिष्ठितः:
Kriya (Predicative action)
TypeVerb
Rootप्रति-स्था (धातु) → प्रतिष्ठित (कृदन्त; क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भावे/कर्मणि — 'is established/installed'

Unspecified (narratorial voice within Revākhaṇḍa; likely addressing a king)

Tirtha: Śālagrāma (Vāsudeva-pratiṣṭhā)

Type: kshetra

Listener: Mahārāja

Scene: A consecration scene: Vāsudeva is installed at Śālagrāma for the benefit of brāhmaṇas and sādhus; priests perform rites, ascetics receive blessings.

Ś
Śālagrāma
V
Vāsudeva
B
Brāhmaṇas (vipra)
S
Sādhus

FAQs

Divine presence is established for the uplift of the righteous; sacred installations serve society by supporting dharma.

Śālagrāma-associated tīrtha on the Revā/Narmadā bank in Revākhaṇḍa.

Pratiṣṭhā (formal installation/enshrinement) of Vāsudeva/Śālagrāma for communal spiritual benefit.