Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 6

Devanagari script

वसतस्तस्य राजेन्द्र कपिलस्य जगद्गुरोः । विनाशं चाग्रतः प्राप्ताः क्षणेन सगरात्मजाः

Transliteration

vasatastasya rājendra kapilasya jagadguroḥ | vināśaṃ cāgrataḥ prāptāḥ kṣaṇena sagarātmajāḥ

Translation

اے راجاؤں کے راجا! جب جگت گرو کپِل وہاں مقیم تھا، تو ساگر کے بیٹے اسی کے روبرو ایک ہی لمحے میں ہلاکت کو پہنچ گئے۔

Word by Word

• वसतः: of (him) dwelling
• वसतः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: वस् (धातु)
• Form: कृदन्त (शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त), पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; तस्य इति सह—‘dwelling (of him)’

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• राजेन्द्र: O king of kings
• राजेन्द्र: Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; ‘राज्ञाम् इन्द्रः’

• कपिलस्य: of Kapila
• कपिलस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: कपिल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• जगद्गुरोः: of the teacher of the world
• जगद्गुरोः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: जगत् + गुरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; ‘जगतः गुरुः’

• विनाशम्: destruction
• विनाशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विनाश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: None
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक

• अग्रतः: before/in front
• अग्रतः: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अग्रतः (अव्यय)
• Form: अव्यय; देश/कालवाचक (in front; before)

• प्राप्ताः: attained/met
• प्राप्ताः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + आप् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect) / परस्मैपद-प्रयोगे भूतार्थक; प्रथमपुरुष, बहुवचन; कर्तरि; (अर्थतः ‘they met/attained’)

• क्षणेन: in a moment
• क्षणेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: क्षण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; कालकरणे (instrument of time)

• सगरात्मजाः: the sons of Sagara
• सगरात्मजाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सगर + आत्मज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), बहुवचन; ‘सगरस्य आत्मजाः’

Speaker

Narrator (contextual; likely Sūta/Lomaharṣaṇa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kapilāśrama (implied locus of Kapila)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: a king (rājendra)

Visual Art Cues

Scene: Kapila seated in meditation; the sons of Sagara rush in armed and accusatory; a flash of ascetic fire/tejas erupts and they collapse into ash in an instant, leaving a stark, silent field of grey remains.

Characters & Entities

• Kapila
• Sagara-putras (sons of Sagara)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Irreverence and wrongful aggression toward a great sage can bring swift karmic consequence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The narrative frames the sanctity of Kāpila-tīrtha within the Revā (Narmadā) region.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual is stated in this verse; it narrates the event that leads to later tīrtha-glorification.