Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 54

कृमिकीटपतङ्गाश्च तस्मिंस्तीर्थे तु ये मृताः । स्वर्गं प्रयान्ति ते सर्वे दिव्यरूपधरा नृप

kṛmikīṭapataṅgāśca tasmiṃstīrthe tu ye mṛtāḥ | svargaṃ prayānti te sarve divyarūpadharā nṛpa

اے بادشاہ! اس تیرتھ میں جو کیڑے، حشرات اور پرواز کرنے والے جاندار بھی مر جائیں، وہ سب سُورگ کو جاتے ہیں اور نورانی، دیویہ روپ دھارن کرتے ہیں۔

कृमि-कीट-पतङ्गाःworms, insects, and flying insects
कृमि-कीट-पतङ्गाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकृमि (प्रातिपदिक) + कीट (प्रातिपदिक) + पतङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; समाहार/समुच्चयार्थ द्वन्द्व
and
:
Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; अधिकरण
तीर्थेat the sacred ford/place
तीर्थे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; अधिकरण
तुindeed
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक अव्यय (particle: but/indeed)
येwho
ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम—‘ये (कृमिकीटपतङ्गाः)’
मृताःdead; having died
मृताः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमृत (कृदन्त; √मृ धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; भूतकृदन्त (क्त)
स्वर्गम्to heaven
स्वर्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्वर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; गत्यर्थकक्रियायाः कर्म/गन्तव्य
प्रयान्तिgo forth; attain
प्रयान्ति:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र+√या (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्
तेthey
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन
सर्वेall
सर्वे:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; ‘ते’ इत्यस्य विशेषण
दिव्य-रूप-धराःbearing divine forms
दिव्य-रूप-धराः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक) + धर (कृदन्त; √धृ धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; ‘ते सर्वे’ इत्यस्य विशेषण; ‘दिव्यं रूपं धरन्ति’
नृपO king
नृप:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन

Unknown (context suggests a Purāṇic narrator addressing a king)

Tirtha: Rudraghaṭa (Revā-tīrtha)

Type: ghat

Listener: A king (nṛpa)

Scene: A luminous river-ford where tiny creatures (worms, insects, moths) are shown transforming into radiant celestial forms ascending toward svarga, while the king listens in wonder.

R
Revā (Narmadā)
S
Svarga

FAQs

The tīrtha’s power is so great that even the smallest beings attain exalted states through contact with it.

A revered tīrtha in the Revā-khaṇḍa (on/near the Revā–Narmadā), whose exact name is implied by the surrounding passage.

No ritual is prescribed here; the verse praises the salvific greatness of death occurring within the tīrtha’s sphere.