Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 21

Devanagari script

ये स्नानशीला द्विजदेवभक्ता जितेन्द्रिया जीवदयानुशीलाः । ते देवलोकेषु वसन्ति हृष्टा ये धर्मशीला जितमानरोषाः

Transliteration

ye snānaśīlā dvijadevabhaktā jitendriyā jīvadayānuśīlāḥ | te devalokeṣu vasanti hṛṣṭā ye dharmaśīlā jitamānaroṣāḥ

Translation

جو مقدس اشنان کے پابند ہیں، دوج اور دیوتاؤں کے بھگت ہیں، اپنے حواس پر قابو رکھتے ہیں اور جانداروں پر رحم کرتے ہیں—وہ دھرم پر چلنے والے، تکبر اور غصے کو جیت کر، دیو لوک میں خوشی سے رہتے ہیں۔

Word by Word

• ये: those who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम (relative pronoun)

• स्नानशीलाः: habitually bathing
• स्नानशीलाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्नान (प्रातिपदिक) + शील (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (ये) — ‘having the habit of bathing’

• द्विजदेवभक्ताः: devoted to Brahmins and gods
• द्विजदेवभक्ताः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्विज (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक) + भक्त (कृदन्त; भज्-धातु से क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; द्वन्द्व (द्विज-देव) + तत्पुरुष (भक्त) — ‘devoted to Brahmins and gods’

• जितेन्द्रियाः: self-controlled
• जितेन्द्रियाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जित (कृदन्त; जि-धातु से क्त) + इन्द्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण — ‘having conquered the senses’

• जीवदयानुशीलाः: practising compassion to living beings
• जीवदयानुशीलाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जीव (प्रातिपदिक) + दया (प्रातिपदिक) + अनुशील (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण — ‘practising compassion towards living beings’

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम

• देवलोकेषु: in heavenly worlds
• देवलोकेषु: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष

• वसन्ति: dwell
• वसन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वस् (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• हृष्टाः: joyful
• हृष्टाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: हृष्ट (कृदन्त; हृष्-धातु से क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (ते)

• ये: those who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम (relative)

• धर्मशीलाः: virtuous; of righteous conduct
• धर्मशीलाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धर्म (प्रातिपदिक) + शील (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण

• जितमानरोषाः: having conquered pride and anger
• जितमानरोषाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जित (कृदन्त; जि-धातु से क्त) + मान (प्रातिपदिक) + रोष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; द्वन्द्व (मान-रोष) + तत्पुरुष (जित) — ‘having conquered pride and anger’

Speaker

Māṇḍavya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) snāna-dharma context

Type: river

Skanda Dialogue

Listener: dvija audience (implicit)

Visual Art Cues

Scene: Joyful divine ascent motif: disciplined pilgrims bathing at dawn, offering respects to brāhmaṇas and devas; above, radiant devaloka where such dharma-abiding souls dwell happily.

Characters & Entities

• Māṇḍavya
• Devas
• Dvijas (twice-born)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purity, devotion, self-mastery, and compassion uplift the soul and are praised as causes for heavenly attainment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The virtue of snāna is praised generally; within Revā Khaṇḍa this resonates with the sanctity of the Revā/Narmadā bathing tradition.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (sacred bathing) is explicitly commended; devotion and ethical restraints are presented as complementary observances.