Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 19

Devanagari script

न पर्वणि पितृश्राद्धं न दानं द्विजसत्तमाः । व्रजन्ति नरके घोरे यान्ति ते त्वन्त्यजां गतिम्

Transliteration

na parvaṇi pitṛśrāddhaṃ na dānaṃ dvijasattamāḥ | vrajanti narake ghore yānti te tvantyajāṃ gatim

Translation

اے بہترینِ دوج (برہمن)، جو مقدس مواقع پر اجداد کا شردھ نہیں کرتے اور خیرات نہیں دیتے، وہ خوفناک جہنم میں گرتے ہیں اور اچھوتوں جیسی حالت کو پہنچتے ہیں۔

Word by Word

• न: not
• न: Sambandha/Negation (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय

• पर्वणि: on a festival/holy day
• पर्वणि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पर्वन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन

• पितृश्राद्धम्: ancestral śrāddha
• पितृश्राद्धम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक) + श्राद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (śrāddha for the ancestors)

• न: not
• न: Sambandha/Negation (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय

• दानम्: charity
• दानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• द्विजसत्तमाः: O best of the twice-born (Brahmins)
• द्विजसत्तमाः: Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; संबोधनार्थे (addressing) ‘O best of the twice-born’

• व्रजन्ति: go
• व्रजन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: व्रज् (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• नरके: in hell
• नरके: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: नरक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• घोरे: terrible
• घोरे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: घोर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (नरके)

• यान्ति: go
• यान्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम

• तु: indeed / but
• तु: Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/विरोधार्थक-निपात (but/indeed)

• अन्त्यजाम्: of an outcaste (lowest)
• अन्त्यजाम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्त्यज (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (गतिम्)

• गतिम्: state/destination
• गतिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Māṇḍavya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā tīrtha-context (parva-śrāddha emphasis)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: dvija-sattamāḥ (addressed)

Visual Art Cues

Scene: A solemn teaching scene: the sage warns brāhmaṇas that neglecting parva-śrāddha and dāna leads to naraka and outcaste-like condition; a symbolic split shows a śrāddha rite on one side and a dark infernal realm on the other.

Characters & Entities

• Māṇḍavya
• Pitṛs (ancestors)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Neglect of pitṛ-dharma (ancestral rites) and dāna is treated as a serious lapse with painful karmic outcomes.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named; the verse is a dharma-warning within the Revā Khaṇḍa discourse.

What ritualistic prescription is mentioned?

Pitṛ-śrāddha on parvan (ritually significant) days and the practice of dāna (charity).