Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 28

Devanagari script

स एव दृश्यते राजन्प्रकाशात्परमर्मणाम् । यद्वा तद्वापि पारक्यं स्वल्पं वा यदि वा बहु

Transliteration

sa eva dṛśyate rājanprakāśātparamarmaṇām | yadvā tadvāpi pārakyaṃ svalpaṃ vā yadi vā bahu

Translation

اے راجن! دل کے نہایت پوشیدہ بھید ظاہر ہو جائیں تو وہی نشان دکھائی دیتے ہیں—خواہ معاملہ کسی دوسرے شخص/مال کا ہو، خواہ تھوڑا ہو یا بہت۔

Word by Word

• सः: he / that (one)
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः (masculine), प्रथमा (1st case/Nominative), एकवचनम् (singular); सर्वनाम (pronoun)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-अव्ययम् (particle of emphasis)

• दृश्यते: is seen / appears
• दृश्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √दृश् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), आत्मनेपदम् (Ātmanepada), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम् (singular); कर्मणि प्रयोगः (passive)

• राजन्: O king
• राजन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः (masculine), सम्बोधन (Vocative), एकवचनम् (singular)

• प्रकाशात्: from (their) manifestation / publicity
• प्रकाशात्: Apadana/Hetu (Source/Cause/अपादान)
• Type: Noun
• Root: प्रकाश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः (masculine), पञ्चमी (5th case/Ablative), एकवचनम् (singular)

• परमर्मणाम्: of others' secrets / vital points
• परमर्मणाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पर (प्रातिपदिक) + मर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः (neuter), षष्ठी (6th case/Genitive), बहुवचनम् (plural)

• यद्वा: or else
• यद्वा: Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-अव्ययसमूहः (alternative marker: 'or else')

• तद्वा: or that
• तद्वा: Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-अव्ययसमूहः (alternative marker)

• अपि: also / even
• अपि: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/सम्भावना-अव्ययम् (also/even)

• पारक्यम्: belonging to another; another's (matter)
• पारक्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पारक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः (neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nominative/Accusative), एकवचनम् (singular)

• स्वल्पम्: small / little
• स्वल्पम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्वल्प (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः (neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nominative/Accusative), एकवचनम् (singular)

• वा: or
• वा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-अव्ययम् (or)

• यदि: if
• यदि: Sambandha (Condition/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: शर्तार्थक-अव्ययम् (conditional 'if')

• वा: or
• वा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-अव्ययम् (or)

• बहु: much / many
• बहु: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: बहु (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः (neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nominative/Accusative), एकवचनम् (singular)

Speaker

Unknown (contextual narrator within Revā Khaṇḍa; addressing a king)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-kṣetra (general)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: King

Visual Art Cues

Scene: A sage points to symbolic ‘marks’ appearing as a person speaks secrets: whispered words become visible threads leading to another’s house/wealth; the king observes how even small disclosures leave karmic traces.

Characters & Entities

• rājan

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Speech is karmically weighty: exposing hidden matters—especially those of others—becomes a visible moral ‘mark’ and a cause of suffering.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None; it is a general dharma instruction within the Revā Khaṇḍa narrative setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual; it implies restraint in speech and guarding confidences.