Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 29

Devanagari script

श्रीमार्कण्डेय उवाच । आत्मानं वञ्चितं ज्ञात्वा तदा संगृह्य वायसौ । प्रेषयामास तीव्रेण दण्डेन यमसादनम्

Transliteration

śrīmārkaṇḍeya uvāca | ātmānaṃ vañcitaṃ jñātvā tadā saṃgṛhya vāyasau | preṣayāmāsa tīvreṇa daṇḍena yamasādanam

Translation

شری مارکنڈَیَہ نے کہا: “جب اس نے جان لیا کہ اسے دھوکا دیا گیا ہے تو اس نے دونوں کوّوں کو پکڑ لیا اور سخت سزا دے کر انہیں یم کے دھام (موت) کی طرف بھیج دیا۔”

Word by Word

• श्रीमार्कण्डेयः: Śrī Mārkaṇḍeya
• श्रीमार्कण्डेयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्रीमार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः कर्मधारय (श्रीमान् मार्कण्डेयः)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• आत्मानम्: himself
• आत्मानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• वञ्चितम्: deceived
• वञ्चितम्: Karma-visheshana (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: वञ्चित (कृदन्त; वञ्च् धातु)
• Form: भूतकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• ज्ञात्वा: having known
• ज्ञात्वा: Pūrvakāla-kriyā (Prior action)
• Type: Verb
• Root: ज्ञा (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)

• तदा: then
• तदा: Kāla-adhikaraṇa (Time/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (then)

• संगृह्य: having seized
• संगृह्य: Pūrvakāla-kriyā (Prior action)
• Type: Verb
• Root: सम्+ग्रह् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)

• वायसौ: the two crows
• वायसौ: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वायस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, द्विवचन

• प्रेषयामास: sent
• प्रेषयामास: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र+इष्/इष् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Periphrastic Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन

• तीव्रेण: with fierce
• तीव्रेण: Visheshana (Qualifier of instrument)
• Type: Adjective
• Root: तीव्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• दण्डेन: by a staff/punishment
• दण्डेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: दण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• यमसादनम्: to Yama's abode
• यमसादनम्: Gati/Karma (Destination as object)
• Type: Noun
• Root: यमसादन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (यमस्य सादनम्)

Speaker

Mārkaṇḍeya

Skanda Dialogue

Listener: Yudhiṣṭhira

Visual Art Cues

Scene: A dramatic moment: the king, having realized deception, grabs the two crows; the scene is tense, with the crows struggling as the king’s staff/gesture signifies severe punishment and the shadow of Yama’s realm.

Characters & Entities

• Mārkaṇḍeya
• Yama
• Vāyasa (crows)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Daṇḍa (just punishment) is portrayed as a pillar of kṣatriya-dharma when wrongdoing threatens order and truth.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not specified here; the verse is part of the narrative arc within the Revā Khaṇḍa’s sacred landscape.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is an episode of moral and royal action.