Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 113

Devanagari script

विसर्जयामास खगावभिनन्द्य पुनःपुनः । ताभ्यां गताभ्यां सर्वस्वं दत्त्वा विप्रेषु भारत

Transliteration

visarjayāmāsa khagāvabhinandya punaḥpunaḥ | tābhyāṃ gatābhyāṃ sarvasvaṃ dattvā vipreṣu bhārata

Translation

اس نے اُن دونوں پرندوں کی بار بار تعظیم کی اور پھر انہیں رخصت کر دیا۔ اُن کے چلے جانے کے بعد، اے بھارت، اس نے اپنا سارا مال و متاع برہمنوں میں دان کر دیا۔

Word by Word

• विसर्जयामास: he dismissed, sent away
• विसर्जयामास: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि-√सृज् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्

• खगौ: the two birds
• खगौ: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: खग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), द्विवचन (Dual)

• अभिनन्द्य: having praised/greeted
• अभिनन्द्य: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: अभि-√नन्द् (धातु) → अभिनन्द्य (ल्यप्/क्त्वा-समकक्ष)
• Form: ल्यबन्त-अव्ययकृदन्त (Gerund), पूर्वकालिक-क्रिया

• पुनः: again
• पुनः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: क्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)

• पुनः: again
• पुनः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: क्रियाविशेषण-अव्यय (adverb), पुनरुक्ति (repetition for emphasis)

• ताभ्याम्: by those two
• ताभ्याम्: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया (Instrumental), द्विवचन (Dual)

• गताभ्याम्: having gone, departed
• गताभ्याम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गम् (धातु) → गत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (Past participle), तृतीया, द्विवचन; विशेषण (qualifying ताभ्याम्)

• सर्वस्वम्: all possessions, everything
• सर्वस्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्वस्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• दत्त्वा: having given
• दत्त्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु) → दत्त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (Gerund), पूर्वकालिक-क्रिया

• विप्रेषु: among/to the brahmins
• विप्रेषु: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative), बहुवचन (Plural)

• भारत: O Bhārata
• भारत: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भारत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन

Speaker

Unspecified (addressing 'Bhārata'; speaker not stated in the provided excerpt)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-tīrtha (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Bhārata

Visual Art Cues

Scene: Cāṇakya bows to two birds, offers respectful gestures, then turns to distribute wealth—piles of cloth, coins, vessels—among seated brāhmaṇas on a riverbank.

Characters & Entities

• Cāṇakya
• Khaga (two birds)
• Brāhmaṇas (Vipras)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Radical generosity—offering one’s wealth for dharma—marks a decisive turning from attachment toward merit and liberation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The act occurs within the Śuklatīrtha-centered narrative of Revākhaṇḍa, where dāna is presented as especially potent.

What ritualistic prescription is mentioned?

Dāna to vipras (brāhmaṇas) is explicitly performed; the verse depicts sarvasva-dāna (giving away everything).