Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 30

Devanagari script

अक्षयं तत्र तत्सर्वं यत्कृतं योधनीपुरे । मातरं पितरं त्यक्त्वा सर्वबन्धुसुहृज्जनान्

Transliteration

akṣayaṃ tatra tatsarvaṃ yatkṛtaṃ yodhanīpure | mātaraṃ pitaraṃ tyaktvā sarvabandhusuhṛjjanān

Translation

وہاں یودھنی پور میں جو کچھ بھی کیا جاتا ہے وہ سب اَکشَی (ناقابلِ زوال) ہو جاتا ہے؛ چاہے کوئی ماں باپ اور تمام رشتہ داروں اور خیرخواہوں کو چھوڑ کر ہی کیوں نہ آیا ہو۔

Word by Word

• अक्षयम्: imperishable, inexhaustible
• अक्षयम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ + क्षय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; नञ्-तत्पुरुषभावः (imperishable)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• यत्: which/whatever
• यत्: Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)

• कृतम्: done, performed
• कृतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• योधनीपुरे: in Yodhanīpura
• योधनीपुरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: योधनीपुर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः—योधनी + पुर (कर्मधारय/तत्पुरुष-स्थलनाम)

• मातरम्: mother
• मातरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मातृ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• पितरम्: father
• पितरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• त्यक्त्वा: having abandoned
• त्यक्त्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: त्यज् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययीभावरूप कृदन्त (absolutive/gerund)

• सर्वबन्धुसुहृज्जनान्: all kinsmen, friends, and people
• सर्वबन्धुसुहृज्जनान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्व + बन्धु + सुहृद् + जन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; समासः—बन्धवः च सुहृदः च जनाः च (समाहार/इतरेतर-द्वन्द्व), ‘सर्व’ उपपदपूर्वक विशेषण

Speaker

Narrator (contextual; likely Sūta/Lomaharṣaṇa style narration within Āvantya Khaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Yodhanīpura

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: a king (nṛpoत्तम)

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim at Yodhanīpura performs a decisive act—offering, vow, or worship—while a symbolic ‘akṣaya’ motif appears: an unending stream of light from the altar/river, suggesting imperishable fruit despite worldly severances.

Characters & Entities

• Yodhanīpura

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A supremely sanctified place can render religious acts ‘imperishable,’ highlighting the transformative power of tīrtha and sincere action.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Yodhanīpura, praised as a place where performed deeds become akṣaya (imperishable).

What ritualistic prescription is mentioned?

Not a specific ritual; the teaching is that any dharmic act performed at Yodhanīpura yields imperishable fruit.