Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 64

प्रभिन्नगोपुरद्वारं केशशुष्कास्थिसंकुलम् । प्रदग्धग्रामनगरं भस्मपुंजाभिसंवृतम्

prabhinnagopuradvāraṃ keśaśuṣkāsthisaṃkulam | pradagdhagrāmanagaraṃ bhasmapuṃjābhisaṃvṛtam

دروازے اور محرابیں ٹوٹ پھوٹ کا شکار تھیں؛ وہ جگہ بالوں، خشک باقیات اور ہڈیوں سے اٹی پڑی تھی۔ گاؤں اور شہر جل کر راکھ کے ڈھیروں میں تبدیل ہو چکے تھے۔

prabhinnabroken, shattered
prabhinna:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootpra-√bhid (भिद्, विदारणे) + kta (क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (gopuradvāram)
gopuradvāramgateway of the tower/fort-gate
gopuradvāram:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootgopura (प्रातिपदिक) + dvāra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (gopurasya dvāram)
keśaśuṣkāsthisaṃkulamcrowded with hair, dried bones
keśaśuṣkāsthisaṃkulam:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootkeśa (प्रातिपदिक) + śuṣka (प्रातिपदिक) + asthi (प्रातिपदिक) + saṃkula (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (keśaiḥ śuṣkaiḥ asthibhiḥ saṃkulam) विशेषण
pradagdhaburnt, scorched
pradagdha:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootpra-√dah (दह्, दाहे) + kta (क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (grāmanagaram)
grāmanagaramvillages and towns
grāmanagaram:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootgrāma (प्रातिपदिक) + nagara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; इतरेतर-द्वन्द्व (grāmaś ca nagaraṃ ca) समाहारार्थे
bhasmapuṃjābhisaṃvṛtamcovered with heaps of ash
bhasmapuṃjābhisaṃvṛtam:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootbhasma (प्रातिपदिक) + puṃja (प्रातिपदिक) + abhi-√vṛ (वृ, आवरणे) + kta (क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; तृतीया-तत्पुरुष (bhasma-puṃjaiḥ abhisaṃvṛtam) क्त-कृदन्त; विशेषण

Mārkaṇḍeya (narration; implied from immediate context)

Scene: Smashed gateways and broken arches; streets littered with hair and bones; towns reduced to charred ruins under drifts of ash, the air thick and gray.

V
Villages (Grāma)
C
Cities (Nagara)

FAQs

Human constructions and social order can collapse; spiritual practice aims at what is not destroyed by time.

No tīrtha is identified; the verse depicts generalized devastation.

None in this verse.