Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 63

प्रमथद्भिर्ज्वलद्भिश्च रौद्रैर्व्याप्ता दिशो दश । विस्तीर्णं शैलसङ्घातं विघूर्णितगिरिद्रुमम्

pramathadbhirjvaladbhiśca raudrairvyāptā diśo daśa | vistīrṇaṃ śailasaṅghātaṃ vighūrṇitagiridrumam

دसों سمتیں غضبناک، جلتی ہوئی اور خوفناک قوتوں سے بھر گئی تھیں؛ وسیع پہاڑی سلسلے الٹ پلٹ ہو گئے تھے اور پہاڑوں پر درخت گھوم رہے تھے۔

pramathadbhiḥwith those churning/assailing
pramathadbhiḥ:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootpra-√math (मथ्, मन्थने/प्रमथे) + śatṛ (शतृ)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त; पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन
jvaladbhiḥwith those blazing
jvaladbhiḥ:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Root√jval (ज्वल्, दीप्तौ) + śatṛ (शतृ)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त; पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
raudraiḥwith the fierce ones
raudraiḥ:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootraudra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन; विशेषण (तृतीया-बहुवचन-समूहस्य)
vyāptāḥpervaded, filled
vyāptāḥ:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootvi-ā-√āp (आप्, व्यापने) + kta (क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण (diśaḥ इत्यस्य)
diśaḥdirections
diśaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdiś (दिश्-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन
daśaten
daśa:
Saṅkhyā (Numeral qualifier/संख्या)
TypeAdjective
Rootdaśa (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्या; प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचनार्थे; विशेषण (diśaḥ)
vistīrṇamspread out, extensive
vistīrṇam:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootvi-√stṝ (स्तॄ, विस्तारे) + kta (क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (śailasaṅghātam)
śailasaṅghātammass of mountains
śailasaṅghātam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootśaila (प्रातिपदिक) + saṅghāta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (śailānāṃ saṅghātaḥ)
vighūrṇitagiridrumamwith mountain-trees shaken/whirled about
vighūrṇitagiridrumam:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootvi-√ghūrṇ (घूर्ण्, भ्रमणे) + kta (क्त) + giri (प्रातिपदिक) + druma (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; क्त-कृदन्तपूर्वपदसमास; कर्मधारय/तत्पुरुष (vighūrṇitaḥ giri-drumaḥ yasmin) विशेषण (śailasaṅghātam)

Mārkaṇḍeya (narration; implied from immediate context)

Scene: All ten directions blaze with wrathful energies; mountain chains heave and twist, trees spinning as if caught in a divine cyclone; the horizon is red with fire.

T
Ten directions (Daśa-diś)
M
Mountain ranges

FAQs

The verse underscores the overwhelming power of time and dissolution, encouraging detachment and commitment to dharma.

No single site is specified; the description is pan-cosmic.

None; this is descriptive narration.