Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 45

Devanagari script

विहिंसमाना भूतानि चर्वमाणाचरानपि । तत्तद्गन्धमुपादाय शिवारावविराविणी

Transliteration

vihiṃsamānā bhūtāni carvamāṇācarānapi | tattadgandhamupādāya śivārāvavirāviṇī

Translation

وہ مخلوقات کو ستاتی تھی اور ساکنوں کو بھی چبا ڈالتی تھی؛ ان کی گوناگوں بوئیں سمیٹ کر، شیو کے مانند گرجتی للکاروں سے گونج اٹھتی تھی۔

Word by Word

• विहिंसमाना: injuring/harassing
• विहिंसमाना: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वि + हिंस् (धातु)
• Form: वर्तमानकाले आत्मनेपद-शानच्-प्रत्ययान्त कृदन्त (Present middle participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण

• भूतानि: beings
• भूतानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भूत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन

• चर्वमाणा: chewing/devouring
• चर्वमाणा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: चर्व् (धातु)
• Form: वर्तमानकाले आत्मनेपद-शानच्-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण

• अचरान्: immovables (non-moving beings)
• अचरान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अचर (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन

• अपि: even/also
• अपि: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; अप्यर्थक निपात (also/even)

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सर्वनाम; विशेषण (correlative)

• तत्: that (each)
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सर्वनाम; विशेषण (reduplicative: ‘each and every’)

• गन्धम्: smell/odor
• गन्धम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गन्ध (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• उपादाय: having taken
• उपादाय: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: उप + आ + दा (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययीभावरूप कृदन्त (Gerund/absolutive); अव्यय

• शिवारावविराविणी: (she) crying with a ‘śiva’-like roar
• शिवारावविराविणी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शिव-आराव-विराविणी (प्रातिपदिक; शिव + आराव + विराविणी)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुष-समास (शिवः आरावः यस्याः/या शिव-आरावं विरौति)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A fierce feminine or personified force (continuing Raudrotsava) assaults beings—moving and unmoving—depicted as chewing even trees/rocks; she gathers swirling scent-streams (gandha) into herself and releases a thunderous Śiva-like roar.

Characters & Entities

• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It intensifies the message of impermanence: even what seems fixed (acara) can be consumed; thus one should anchor life in dharma and Śiva-bhakti.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse; it remains within the Revā Khaṇḍa narrative setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a descriptive verse without injunction.