Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 20

Devanagari script

तमासाद्य विमुच्यन्ते येऽपि स्युः पापयोनयः । शिवमर्च्य नदीकूले जायन्ते ते न योनिषु

Transliteration

tamāsādya vimucyante ye'pi syuḥ pāpayonayaḥ | śivamarcya nadīkūle jāyante te na yoniṣu

Translation

اُس مقدّس مقام تک پہنچ کر، اگرچہ وہ گناہ آلود جنموں والے ہوں، پھر بھی نجات پا لیتے ہیں۔ دریا کے کنارے شِو کی پوجا کر کے وہ دوبارہ عام رحموں کی یونیوں میں جنم نہیں لیتے۔

Word by Word

• तम्: that (place/thing)
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)

• आसाद्य: having reached
• आसाद्य: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ā-√sad (धातु) + ल्यप् (अव्ययीभाव-भावे)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund/absolutive), ‘आसाद्य’ = प्राप्त्वा (having reached)

• विमुच्यन्ते: are released
• विमुच्यन्ते: Kriyā (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: vi-√muc (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग (passive)

• ये: who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: yad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्धबोधक (relative pronoun)

• अपि: even/also
• अपि: Sambandha/Emphasis (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: api (अव्यय)
• Form: निपात (particle), समुच्चय/अपि-भाव

• स्युः: might be
• स्युः: Kriyā (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √as (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• पापयोनयः: those of sinful births
• पापयोनयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: pāpa (प्रातिपदिक) + yoni (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी/कर्मधारयार्थे: ‘पापाः योनयः’/‘पापायोनयः’); स्त्रीलिङ्ग ‘योनि’-आधारेण, प्रथमा, बहुवचन

• शिवम्: Śiva
• शिवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: śiva (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• अर्च्य: having worshipped
• अर्च्य: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: √arc (धातु) + ल्यप्
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund), ‘अर्च्य’ = पूजयित्वा (having worshipped)

• नदीकूले: on the riverbank
• नदीकूले: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: nadī (प्रातिपदिक) + kūla (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी: नदीस्य कूलम्); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन

• जायन्ते: are born
• जायन्ते: Kriyā (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √jan (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम

• न: not
• न: Negation (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: na (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात (negation particle)

• योनिषु: in wombs/births
• योनिषु: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: yoni (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), बहुवचन

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) [deduced]

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) tīra-Śiva-arcana

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim of humble/‘sinful’ background reaches the Narmadā bank, offers flowers and water to a Śiva-liṅga under riverside trees; the river glows as bonds of rebirth fall away.

Characters & Entities

• Śiva
• Nadī-kūla (riverbank)
• Revā/Narmadā (context)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva-worship at the sacred riverbank can liberate even heavily burdened beings, breaking the cycle of degrading rebirth.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The nadīkūla of Revā/Narmadā—Śiva’s worship-site on the riverbank within Revā Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Śiva-arcana (worship of Śiva) on the riverbank.